Chuyên đề học tập Vật lí 11

Giải Câu hỏi 1 trang 17 Chuyên đề Vật lí 11

Bài 2. Cường độ trường hấp dẫn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ biểu thức (2.4) và (2.5), hãy chứng tỏ khi xét ở vị trí gần mặt đất có độ cao h rất nhỏ so với R thì cường độ trường hấp dẫn g bằng hằng số. Xác định giá trị cường độ trường hấp dẫn đó.

Lời giải

Thiết lập biểu thức tổng quát:

Theo biểu thức (2.4), cường độ trường hấp dẫn do Trái Đất (khối lượng MM, bán kính RR) gây ra tại điểm cách tâm một khoảng rr là:

g=GMr2g = \frac{GM}{r^2}

Theo biểu thức (2.5), ở vị trí có độ cao hh so với mặt đất thì khoảng cách tới tâm Trái Đất là r=R+hr = R + h. Thay vào:

g=GM(R+h)2g = \frac{GM}{(R + h)^2}

Xét trường hợp hh rất nhỏ so với RR:

Viết lại mẫu số bằng cách đặt RR làm thừa số chung:

g=GMR2(1+hR)2g = \frac{GM}{R^2\left(1 + \dfrac{h}{R}\right)^2}

Khi h≪Rh \ll R thì tỉ số hR≈0\dfrac{h}{R} \approx 0, do đó (1+hR)2≈1\left(1 + \dfrac{h}{R}\right)^2 \approx 1. Suy ra:

g≈GMR2g \approx \frac{GM}{R^2}

Vế phải chỉ gồm các hằng số (GG, MM, RR) nên gg không phụ thuộc vào độ cao hh, tức là gg bằng hằng số đối với mọi điểm gần mặt đất (đpcm).

Xác định giá trị:

Thay số với G=6,67⋅10−11 N·m2/kg2G = 6{,}67 \cdot 10^{-11}\ \text{N·m}^2/\text{kg}^2, M=5,97⋅1024 kgM = 5{,}97 \cdot 10^{24}\ \text{kg}, R=6,37⋅106 mR = 6{,}37 \cdot 10^{6}\ \text{m}:

g=6,67⋅10−11⋅5,97⋅1024(6,37⋅106)2≈9,8 m/s2g = \frac{6{,}67 \cdot 10^{-11} \cdot 5{,}97 \cdot 10^{24}}{\left(6{,}37 \cdot 10^{6}\right)^2} \approx 9{,}8\ \text{m/s}^2

Đây chính là gia tốc rơi tự do quen thuộc ở gần mặt đất.

Đáp số

đpcm; g≈9,8 m/s2g \approx 9{,}8\ \text{m/s}^2 (N/kg)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.