Chuyên đề học tập Toán 11

Giải Bài 3.4 trang 65 Chuyên đề Toán 11

Bài tập cuối chương III   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bạn Hoàng nói rằng, "hình chiếu đứng của một đoạn thẳng luôn có độ dài lớn hơn độ dài của đoạn thẳng đó". Bạn Hoàng nói đúng hay sai? Vì sao?

Lời giải

Nhận xét. Hình chiếu đứng của một đoạn thẳng chính là *hình chiếu vuông góc* của đoạn thẳng đó lên mặt phẳng hình chiếu đứng (mặt phẳng thẳng đứng). Vậy ta so sánh độ dài đoạn thẳng với độ dài hình chiếu vuông góc của nó lên một mặt phẳng.

Khẳng định của bạn Hoàng là SAI.

Giải thích. Xét đoạn thẳng ABAB và gọi A′B′A'B' là hình chiếu đứng (hình chiếu vuông góc lên mặt phẳng hình chiếu đứng) của nó. Gọi φ\varphi là góc giữa đường thẳng ABAB và mặt phẳng hình chiếu đứng, với 0∘≤φ≤90∘0^\circ \le \varphi \le 90^\circ. Khi đó độ dài hình chiếu liên hệ với độ dài đoạn thẳng bởi
A′B′=AB⋅cos⁡φ.A'B' = AB\cdot\cos\varphi.
Vì 0≤cos⁡φ≤10 \le \cos\varphi \le 1 nên
A′B′=AB⋅cos⁡φ≤AB.A'B' = AB\cdot\cos\varphi \le AB.

Do đó hình chiếu đứng của một đoạn thẳng không bao giờ dài hơn đoạn thẳng đó, mà luôn *ngắn hơn hoặc bằng* nó. Cụ thể:

- Khi ABAB song song với mặt phẳng hình chiếu đứng (φ=0∘\varphi = 0^\circ): A′B′=ABA'B' = AB (hình chiếu bằng đúng đoạn thẳng).
- Khi ABAB xiên với mặt phẳng hình chiếu đứng (0∘<φ<90∘0^\circ < \varphi < 90^\circ): A′B′<ABA'B' < AB (hình chiếu ngắn hơn).
- Khi ABAB vuông góc với mặt phẳng hình chiếu đứng (φ=90∘\varphi = 90^\circ): A′B′A'B' suy biến thành một điểm, A′B′=0A'B' = 0.

Trong mọi trường hợp đều có A′B′≤ABA'B' \le AB, không có trường hợp nào A′B′>ABA'B' > AB. Vậy bạn Hoàng nói sai.

Đáp số

Bạn Hoàng nói sai, vì hình chiếu đứng (hình chiếu vuông góc) của đoạn thẳng luôn có độ dài A′B′=ABcos⁡φ≤ABA'B' = AB\cos\varphi \le AB, không bao giờ lớn hơn đoạn thẳng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.