Chuyên đề học tập Toán 10

Giải Luyện tập 1 trang 8 Chuyên đề Toán 10

Bài 1. Hệ phương trình bậc nhất ba ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hệ nào dưới đây là hệ phương trình bậc nhất ba ẩn? Kiểm tra xem bộ ba số $(-3; 2; -1)$ có phải là nghiệm của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn đó không.

a) $\begin{cases} x + 2y - 3z = 1 \\ 2x - 3y + 7z = 15 \\ 3x^2 - 4y + z = -3; \end{cases}$

b) $\begin{cases} -x + y + z = 4 \\ 2x + y - 3z = -1 \\ 3x - 2z = -7. \end{cases}$

Lời giải

a) Xét hệ
$$\begin{cases} x + 2y - 3z = 1 \\ 2x - 3y + 7z = 15 \\ 3x^2 - 4y + z = -3 \end{cases}$$
Phương trình thứ ba chứa $3x^2$, tức là có ẩn $x$ với số mũ $2$. Do đó phương trình này không phải phương trình bậc nhất ba ẩn.

Vậy hệ a) không là hệ phương trình bậc nhất ba ẩn.

b) Xét hệ
$$\begin{cases} -x + y + z = 4 \\ 2x + y - 3z = -1 \\ 3x - 2z = -7 \end{cases}$$
Mỗi phương trình đều có dạng $ax + by + cz = d$ (các ẩn $x,\,y,\,z$ đều có số mũ $1$; ở phương trình thứ ba hệ số của $y$ bằng $0$). Do đó cả ba phương trình đều là phương trình bậc nhất ba ẩn.

Vậy hệ

b) là hệ phương trình bậc nhất ba ẩn.

Kiểm tra bộ ba số $(-3;\,2;\,-1)$, tức $x = -3,\ y = 2,\ z = -1$, lần lượt thay vào từng phương trình của hệ b):

- Phương trình thứ nhất: $-x + y + z = -(-3) + 2 + (-1) = 3 + 2 - 1 = 4$. Đúng bằng vế phải $4$.
- Phương trình thứ hai: $2x + y - 3z = 2\cdot(-3) + 2 - 3\cdot(-1) = -6 + 2 + 3 = -1$. Đúng bằng vế phải $-1$.
- Phương trình thứ ba: $3x - 2z = 3\cdot(-3) - 2\cdot(-1) = -9 + 2 = -7$. Đúng bằng vế phải $-7$.

Cả ba phương trình đều được thỏa mãn, nên bộ ba số $(-3;\,2;\,-1)$ là nghiệm của hệ phương trình bậc nhất ba ẩn b).

Đáp số

Hệ a) không phải là hệ phương trình bậc nhất ba ẩn (do có $3x^2$).Hệ b) là hệ phương trình bậc nhất ba ẩn; bộ ba số $(-3;2;-1)$ là nghiệm của hệ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.