Chuyên đề học tập Tin học 12

Giải Vận dụng 1 trang 83 Chuyên đề Tin học 12

Bài 13. Thực hành trực quan hoá dữ liệu   Đã kiểm chéo

Đề bài

Bảng sau cho biết dữ liệu mật độ dân số Việt Nam giai đoạn 2011 – 2022 (đơn vị: 1 000 người/km$^2$).

| Năm | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Mật độ | 265 | 268 | 271 | 274 | 277 | 280 | 283 | 286 | 291 | 295 | 297 | 300 |

(Theo Tổng cục Thống kê)

Vẽ biểu đồ mô tả xu thế biến động của mật độ dân số Việt Nam giai đoạn 2011 – 2022.

Lời giải

Bước 1. Xác định dạng biểu đồ phù hợp.

Dữ liệu cho là mật độ dân số theo từng năm liên tiếp (2011 → 2022). Đây là dữ liệu dạng chuỗi thời gian và yêu cầu mô tả *xu thế biến động* (tăng/giảm theo thời gian). Vì vậy biểu đồ thích hợp nhất là biểu đồ đường (line chart): trục hoành biểu diễn Năm, trục tung biểu diễn Mật độ dân số, nối các điểm dữ liệu bằng một đường gấp khúc để thấy rõ chiều hướng thay đổi.

Bước 2. Chuẩn bị bảng dữ liệu.

Nhập dữ liệu thành hai cột (hoặc hai hàng): cột *Năm* và cột *Mật độ* (đơn vị: 1 000 người/km²).

| Năm | Mật độ |
|---|---|
| 2011 | 265 |
| 2012 | 268 |
| 2013 | 271 |
| 2014 | 274 |
| 2015 | 277 |
| 2016 | 280 |
| 2017 | 283 |
| 2018 | 286 |
| 2019 | 291 |
| 2020 | 295 |
| 2021 | 297 |
| 2022 | 300 |

Bước 3. Tạo biểu đồ đường.

- Chọn toàn bộ vùng dữ liệu (gồm cả tiêu đề cột).
- Chọn lệnh chèn biểu đồ, kiểu Biểu đồ đường (Line) có đánh dấu điểm (Line with Markers).
- Gán:
+ Trục hoành (trục ngang): các giá trị Năm 2011 → 2022.
+ Trục tung (trục đứng): giá trị Mật độ dân số.
- Hoàn thiện biểu đồ: thêm tiêu đề ("Mật độ dân số Việt Nam giai đoạn 2011 – 2022"), nhãn trục (trục ngang: *Năm*; trục dọc: *Mật độ (1 000 người/km²)*), có thể hiển thị nhãn dữ liệu và chú thích nguồn (Tổng cục Thống kê).
- Để xu thế dễ quan sát, nên để trục tung bắt đầu từ khoảng 260 (thay vì 0) nhằm phóng to phần biến thiên.

Bước 4. Hình dạng biểu đồ thu được (minh hoạ).

Các điểm $(2011; 265), (2012; 268), \dots , (2022; 300)$ nối lại tạo thành một đường gấp khúc đi lên gần như thẳng từ trái sang phải.

Bước 5. Đọc và kiểm tra xu thế.

Quan sát đường biểu diễn: giá trị tăng đều qua các năm, không có năm nào giảm. Kiểm tra bằng mức chênh lệch giữa các năm liên tiếp: phần lớn tăng $+3$ mỗi năm (2011→2018), các năm sau tăng $+5, +4, +2, +3$. Tổng mức tăng cả giai đoạn là $300 - 265 = 35$ (nghìn người/km²), tương ứng tăng khoảng $\dfrac{35}{265}\times 100\% \approx 13{,}2\%$.

Kết luận: Biểu đồ đường cho thấy mật độ dân số Việt Nam có xu thế tăng liên tục, ổn định trong suốt giai đoạn 2011 – 2022.

Đáp số

Dùng biểu đồ đường (Năm ở trục ngang, Mật độ ở trục đứng); đường đi lên gần như thẳng, mật độ tăng liên tục từ 265 lên 300 (nghìn người/km²), tổng tăng 35 (≈ 13,2%) — xu thế tăng đều.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.