Giải Luyện tập 3 trang 83 Chuyên đề Tin học 12

Lời giải

Mục tiêu: Trực quan hoá số liệu ở Nhiệm vụ 1 bằng biểu đồ cột ghép (cột gộp nhóm — clustered column). Dữ liệu cần thể hiện đồng thời hai tiêu chí: giới tính (2 nhóm: Nam, Nữ) và ngành học (3 giá trị: N1, N2, N3). Vì vậy mỗi nhóm giới tính sẽ gồm 3 cột tương ứng với 3 ngành.

a) Chuẩn bị bảng số liệu (dạng bảng chéo 2 chiều)

Từ bảng khảo sát ở Nhiệm vụ 1, ta tổng hợp số lượng (đếm) học sinh theo từng cặp *giới tính × ngành* thành bảng hai chiều, trong đó dòng là nhóm giới tính, cột là ngành:

| Giới tính | N1 | N2 | N3 |
|---|---|---|---|
| Nam | $a_1$ | $a_2$ | $a_3$ |
| Nữ | $b_1$ | $b_2$ | $b_3$ |

(các ô $a_i,\,b_i$ lấy đúng theo kết quả đếm ở Nhiệm vụ 1). Đây chính là dạng dữ liệu để phần mềm bảng tính tự vẽ được cột ghép: 2 hàng dữ liệu → 2 nhóm, 3 cột số liệu → 3 cột trong mỗi nhóm.

b) Các bước tạo biểu đồ

1. Chọn (bôi đen) toàn bộ khối dữ liệu gồm cả hàng tiêu đề (N1, N2, N3) và cột nhãn (Nam, Nữ).
2. Vào Insert → Chart (Chèn → Biểu đồ), chọn kiểu Column → Clustered Column (Cột → Cột nhóm/ghép).
3. Phần mềm nhận hai hàng "Nam", "Nữ" làm hai nhóm trên trục ngang; mỗi nhóm hiển thị 3 cột N1, N2, N3 với 3 màu khác nhau theo chú giải (legend).
4. Kiểm tra: nếu biểu đồ hiển thị ngược (nhóm theo ngành thay vì theo giới tính), dùng lệnh "Switch Row/Column" (Đổi hàng/cột) để đưa về đúng yêu cầu: trục ngang là Nam, Nữ.

c) Hoàn thiện và chú thích

- Thêm tiêu đề biểu đồ (ví dụ: *"Số lượng học sinh theo giới tính và ngành học"*).
- Đặt nhãn trục đứng là "Số lượng (học sinh)", trục ngang là "Giới tính".
- Bật chú giải (legend) cho 3 ngành N1, N2, N3 và có thể bật nhãn dữ liệu (data labels) để hiện số ngay trên mỗi cột.

d) Đọc và kiểm tra biểu đồ

- Biểu đồ có đúng 2 nhóm (Nam, Nữ), mỗi nhóm đúng 3 cột → tổng cộng 6 cột, khớp với 6 ô số liệu của bảng.
- Chiều cao mỗi cột tỉ lệ với giá trị trong bảng; tổng các cột đúng bằng sĩ số khảo sát ở Nhiệm vụ 1 (kiểm tra lại: $\,(a_1+a_2+a_3)+(b_1+b_2+b_3)=$ tổng số học sinh).
- Dạng cột ghép cho phép so sánh trực quan: trong cùng một giới tính, ngành nào được chọn nhiều hơn; và giữa Nam với Nữ, cùng một ngành bên nào đông hơn.

Đáp số