Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Bài 2 trang 82 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 3. Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong các bài viết bạn sưu tầm được, hãy xác định và tìm hiểu việc tác giả đã triển khai cách viết theo hướng nào.

Gợi ý trả lời

Định hướng chung

Khi viết (hoặc giới thiệu) về một tác giả văn học, người viết thường triển khai theo một trong hai hướng cơ bản mà SGK Chuyên đề đã nêu. Vì vậy, muốn "xác định và tìm hiểu việc tác giả bài viết đã triển khai cách viết theo hướng nào", ta căn cứ vào trọng tâm nội dung và mục đích của từng bài sưu tầm được, rồi đối chiếu với hai hướng sau:

a) Hướng viết tập trung vào cuộc đời và sự nghiệp của tác giả (hướng tiểu sử – sự nghiệp)

- Dấu hiệu nhận biết: bài viết dành phần lớn dung lượng để trình bày *thân thế* (năm sinh – năm mất, quê quán, gia đình, thời đại, những biến cố, con người), *quá trình sáng tác* (các chặng đường, các tác phẩm tiêu biểu theo trình tự thời gian), *vị trí và đóng góp* của tác giả trong nền văn học.
- Cách triển khai: thường theo trình tự thời gian (từ xuất thân → trưởng thành → các giai đoạn sáng tác → đánh giá), mang tính giới thiệu – tổng hợp, cung cấp cái nhìn khái quát, toàn diện.
- Mục đích: giúp người đọc có hiểu biết chung, đầy đủ về chân dung tác giả. Ví dụ các bài kiểu "Nguyễn Du – cuộc đời và sự nghiệp", "Chân dung Xuân Diệu".

b) Hướng viết tập trung vào phong cách nghệ thuật / một phương diện nổi bật trong sáng tác (hướng phân tích – chuyên sâu)

- Dấu hiệu nhận biết: bài viết không kể lại toàn bộ tiểu sử mà đi sâu làm rõ *một vấn đề* – chẳng hạn đặc điểm phong cách, một chủ đề tư tưởng nổi bật, nét độc đáo về nghệ thuật (hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu), hoặc đóng góp riêng của tác giả qua một/một số tác phẩm.
- Cách triển khai: theo trình tự lập luận (nêu luận điểm → phân tích dẫn chứng từ tác phẩm → đánh giá), giàu tính phê bình, thể hiện quan điểm và cách cảm nhận riêng của người viết.
- Mục đích: khám phá chiều sâu, cái "riêng", cái làm nên giá trị và vị trí độc đáo của tác giả. Ví dụ các bài kiểu "Chất suy tưởng trong thơ Chế Lan Viên", "Cái tôi trữ tình trong thơ Xuân Diệu".

c) Cách tiến hành với các bài sưu tầm được

Với mỗi bài viết, lần lượt thực hiện:
1. Đọc kĩ, xác định *đối tượng* và *luận đề/câu chủ đề* của bài → bài hướng tới việc giới thiệu toàn cảnh hay làm rõ một khía cạnh?
2. Xem *bố cục và cách sắp xếp ý*: trình tự thời gian (thiên về hướng a) hay trình tự lập luận theo luận điểm (thiên về hướng b).
3. Xem *tỉ lệ dung lượng và loại dẫn chứng*: nặng về dữ kiện tiểu sử – sự nghiệp, hay nặng về phân tích văn bản tác phẩm.
4. Xác định *giọng điệu – mục đích*: giới thiệu, cung cấp thông tin (a) hay bình giá, thuyết phục bằng quan điểm riêng (b).
5. Lưu ý: nhiều bài kết hợp cả hai hướng – lấy tiểu sử, sự nghiệp làm nền rồi tập trung làm nổi bật phong cách; khi đó cần chỉ rõ hướng nào là *chủ đạo*.

Sau khi phân loại, ghi lại kết luận cho từng bài (ví dụ lập bảng: Tên bài – Tác giả được viết – Hướng triển khai chủ đạo – Dẫn chứng/căn cứ) để thấy rõ mỗi người viết đã chọn cách tiếp cận nào và vì sao cách đó phù hợp với mục đích bài viết.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.