Mục lục Bài 71/71
Chuyên đề học tập Ngữ văn 11

Giải Bài 3 trang 82 Chuyên đề Ngữ văn 11

Chuyên đề 3. Đọc, viết và giới thiệu về một tác giả văn học   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết bài giới thiệu về một tác giả (tự chọn) theo một trong các hướng triển khai khác nhau.

Gợi ý trả lời

Đề: Viết bài giới thiệu về một tác giả văn học (tự chọn) theo một hướng triển khai.

*Hướng triển khai được chọn: Giới thiệu khái quát về cuộc đời, sự nghiệp và phong cách nghệ thuật của tác giả. Tác giả tự chọn: Nam Cao.*

---

### a) Nhan đề và phần mở đầu

NAM CAO – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XX

Trong nền văn học hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, Nam Cao là một trong những cây bút xuất sắc nhất. Chỉ với hơn mười năm cầm bút, ông đã để lại một khối lượng tác phẩm không lớn nhưng kết tinh những giá trị nghệ thuật và tư tưởng sâu sắc, trở thành bậc thầy của truyện ngắn và tiểu thuyết hiện đại. Đọc Nam Cao, người ta không chỉ thấy số phận bi thảm của con người trong xã hội cũ mà còn thấy một tấm lòng nhân đạo lớn và một quan niệm nghệ thuật tiến bộ.

###

b) Phần nội dung chính

1. Vài nét về cuộc đời

Nam Cao (1917 – 1951), tên khai sinh là Trần Hữu Tri, sinh trong một gia đình nông dân ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lí Nhân, tỉnh Hà Nam (bút danh Nam Cao được ghép từ hai chữ đầu của tên tổng và huyện). Xuất thân từ nông thôn, trải qua cuộc sống chật vật của một trí thức nghèo – làm giáo khổ trường tư, viết văn kiếm sống rồi thất nghiệp – nên ông thấu hiểu sâu sắc cả nỗi khổ của người nông dân lẫn bi kịch của người trí thức tiểu tư sản. Sau Cách mạng tháng Tám, ông nhiệt tình tham gia kháng chiến và hi sinh năm 1951 khi đang trên đường công tác. Năm 1996, Nam Cao được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

2. Sự nghiệp sáng tác

Trước Cách mạng, Nam Cao tập trung vào hai đề tài chính:

- *Người trí thức nghèo*: với các tác phẩm như *Sống mòn*, *Đời thừa*, *Trăng sáng*… Ông miêu tả tấn bi kịch tinh thần của những con người có hoài bão, lẽ sống cao đẹp nhưng bị gánh nặng cơm áo ghì sát đất, bị xã hội phi nhân đạo làm cho "chết mòn", mòn mỏi cả tài năng và nhân cách.
- *Người nông dân nghèo*: với *Chí Phèo*, *Lão Hạc*, *Một bữa no*, *Tư cách mõ*… Ông dựng lên bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói, trong đó con người bị đẩy vào con đường tha hóa, bị cự tuyệt quyền làm người, nhưng vẫn ánh lên vẻ đẹp của lương tri và khát vọng hoàn lương.

Sau Cách mạng, Nam Cao là cây bút tiêu biểu của văn học kháng chiến với nhật kí *Ở rừng*, truyện ngắn *Đôi mắt* – được coi như "tuyên ngôn nghệ thuật" của lớp nhà văn đi theo cách mạng.

3. Phong cách nghệ thuật và đóng góp

- Nam Cao đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần, thế giới nội tâm của nhân vật; ông có biệt tài phân tích và miêu tả tâm lí sắc sảo, tinh tế.
- Ông có khuynh hướng tìm tới những vấn đề triết lí, khái quát sâu rộng từ những sự việc tưởng như vụn vặt, tầm thường của đời sống hằng ngày.
- Giọng văn Nam Cao lạnh lùng mà đằm thắm, buồn thương chua chát, thường dùng độc thoại nội tâm và lối trần thuật linh hoạt, kết cấu tâm lí phóng túng mà vẫn chặt chẽ.
- Về tư tưởng, ông nêu lên quan điểm nghệ thuật vị nhân sinh: "Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối […] nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp lầm than"; đòi hỏi văn chương phải sáng tạo, phải "khơi những nguồn chưa ai khơi".

###

c) Phần kết thúc

Bằng tài năng và tấm lòng nhân đạo sâu sắc, Nam Cao đã nâng truyện ngắn và tiểu thuyết hiện thực Việt Nam lên một trình độ mới, vừa giàu giá trị hiện thực vừa thấm đẫm tinh thần nhân văn. Tác phẩm của ông đến nay vẫn còn nguyên sức lay động, nhắc nhở mỗi người về giá trị và nhân phẩm con người. Tìm hiểu về Nam Cao, bạn đọc không chỉ hiểu thêm một giai đoạn văn học mà còn được bồi đắp những suy nghĩ sâu sắc về lẽ sống, về nghề văn và về con người.

---

*Lưu ý cách làm:* Bài giới thiệu cần có nhan đề; trình bày theo bố cục ba phần (mở đầu – nội dung chính – kết thúc); thông tin chính xác, có chọn lọc; kết hợp giới thiệu tiểu sử với đánh giá sự nghiệp, phong cách; lời văn mạch lạc, khách quan nhưng vẫn thể hiện được thái độ trân trọng của người viết. Học sinh có thể thay bằng tác giả khác (Nguyễn Du, Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương, Xuân Diệu…) hoặc chọn hướng triển khai khác (ví dụ: giới thiệu gắn với một tác phẩm tiêu biểu, giới thiệu theo một chủ đề/khía cạnh nổi bật).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.