Giải Bài 3 trang 48 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Tổng hợp những từ ngữ mới trong tiếng Việt mà bạn biết và xếp vào các nhóm theo gợi ý ở bảng sau:
BẢNG PHÂN LOẠI TỪ NGỮ MỚI TRONG TIẾNG VIỆT THEO CÁC LĨNH VỰC
| Lĩnh vực |||||
| Đời sống | Khoa học, công nghệ (thuật ngữ) | Thương mại | Báo chí | Hành chính |
| ... | ... | ... | ... | ... |
Gợi ý trả lời
Hướng dẫn trả lời
Từ ngữ mới là những từ ngữ mới xuất hiện trong đời sống ngôn ngữ, phản ánh những sự vật, hiện tượng, quan niệm mới của xã hội hiện đại. Chúng có thể là từ thuần Việt được cấu tạo mới, từ vay mượn (chủ yếu từ tiếng Anh) hoặc từ cũ được dùng với nghĩa mới. Dưới đây là bảng tổng hợp, sắp xếp theo năm lĩnh vực mà đề bài gợi ý:
BẢNG PHÂN LOẠI TỪ NGỮ MỚI TRONG TIẾNG VIỆT THEO CÁC LĨNH VỰC
| Đời sống | Khoa học, công nghệ (thuật ngữ) | Thương mại | Báo chí | Hành chính |
|---|---|---|---|---|
| sống ảo, chém gió, bão mạng, phượt, chạy deadline, hẹn hò online, sống xanh, gen Z, tiểu tam, ngôn tình, trà chanh chém gió, bóc phốt | trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), mã QR, chuỗi khối (blockchain), tiền mã hóa, thực tế ảo (VR), máy học, tự động hóa, 5G | thương mại điện tử, ví điện tử, mã giảm giá, flash sale, ship hàng, chốt đơn, livestream bán hàng, khuyến mại, thanh toán không tiền mặt, affiliate, mã QR thanh toán | điểm nóng, phóng sự điều tra, tin nóng, nhà báo công dân, báo mạng điện tử, phỏng vấn trực tuyến, bản tin nhanh, tiêu điểm, góc nhìn, câu view, tít giật gân | căn cước công dân, định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến, một cửa, chữ ký số, cổng thông tin điện tử, chính phủ số, giãn cách xã hội, an sinh xã hội, sổ sức khỏe điện tử |
Nhận xét ngắn:
a) Về nguồn gốc: nhiều từ ngữ mới là từ vay mượn tiếng Anh, có thể giữ nguyên dạng (AI, IoT, flash sale, livestream) hoặc được dịch/Việt hóa (trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, thương mại điện tử).
b) Về cách cấu tạo: một số từ thuần Việt được tạo mới bằng cách ghép (sống ảo, chốt đơn, bóc phốt) hoặc dùng từ cũ với nghĩa mới (bão, cửa, một cửa).
c) Về chức năng: từ ngữ ở lĩnh vực khoa học – công nghệ và hành chính thường mang tính thuật ngữ, trang trọng, chính xác; còn từ ngữ đời sống và báo chí giàu sắc thái biểu cảm, linh hoạt, mang tính khẩu ngữ.
*(Lưu ý: đây là bài mở, học sinh có thể bổ sung thêm những từ ngữ mới khác mà mình quan sát được trong thực tế; bảng trên chỉ là gợi ý mẫu.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.