Giải Bài 2 trang 48 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Tìm thêm những từ ngữ mới mà theo bạn là đã được “nhập” vào hệ thống tiếng Việt.
Gợi ý trả lời
Bài 2 (trang 49). Tìm thêm những từ ngữ mới mà theo bạn là đã được "nhập" vào hệ thống tiếng Việt.
Trong đời sống xã hội hiện đại, tiếng Việt không ngừng tiếp nhận những từ ngữ mới để gọi tên các sự vật, hiện tượng, hoạt động… vừa xuất hiện. Những từ ngữ này đến từ hai nguồn chính: (1) *vay mượn* tiếng nước ngoài (chủ yếu là tiếng Anh) và (2) *tạo mới* ngay trong lòng tiếng Việt. Có thể kể thêm một số từ ngữ tiêu biểu đã được "nhập" vào hệ thống tiếng Việt như sau:
a) Nhóm từ ngữ vay mượn tiếng nước ngoài (phần lớn từ tiếng Anh)
- Thuộc lĩnh vực công nghệ – mạng xã hội: *smartphone, laptop, internet, wifi, email, file, link, app, video clip, livestream, status, comment, like, share, hashtag, selfie, clip, trend, hot trend, review…*
- Thuộc lĩnh vực kinh tế – đời sống: *shipper, shop, sale, voucher, combo, menu, logo, banner, mall (trung tâm thương mại), freelancer…*
- Thuộc lĩnh vực giải trí – văn hoá: *fan, fanclub, idol, show, gameshow, poster, teaser, cover (hát lại)…*
→ Đa số các từ này được dùng nguyên dạng hoặc phiên âm, và đã trở nên quen thuộc, nhiều người hiểu được nghĩa, nên có thể xem là đã "nhập tịch" vào tiếng Việt.
b) Nhóm từ ngữ được tạo mới trong tiếng Việt (ghép, rút gọn, chuyển nghĩa)
- Từ ghép / cụm từ mới: *cư dân mạng, mạng xã hội, điện thoại thông minh, nhà mạng, tài khoản, bình luận, chia sẻ, tải lên, tải xuống, cập nhật…*
- Từ rút gọn, viết tắt hoặc kết hợp lai: *tus (status), còm (comment), sống ảo, câu like, bão like, thả tim, chốt đơn, flex (khoe), bắt trend…*
- Từ chuyển nghĩa / dùng theo nghĩa mới: *gạch (đặt mua trước), cày (phim, game), đu (thần tượng), toang, chill, phượt…*
→ Những từ này cho thấy sức sản sinh của tiếng Việt: người Việt dùng chất liệu sẵn có của tiếng mẹ đẻ hoặc cải biến từ vay mượn để diễn đạt những khái niệm mới của đời sống hiện đại.
Nhận xét chung: Việc "nhập" thêm từ ngữ mới là quy luật phát triển tất yếu của ngôn ngữ, giúp tiếng Việt giàu có và theo kịp đời sống. Tuy nhiên, khi sử dụng cần có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt: ưu tiên dùng từ thuần Việt khi đã có sẵn, chỉ vay mượn khi thật cần thiết và tránh lạm dụng tiếng nước ngoài một cách tuỳ tiện.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.