Giải Bài 4 trang 38 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Bạn có suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa sự đa dạng của ngôn ngữ và sự đa dạng của văn hoá?
Gợi ý trả lời
Mối quan hệ giữa sự đa dạng của ngôn ngữ và sự đa dạng của văn hoá
a) Ngôn ngữ là một thành tố và là phương tiện biểu hiện của văn hoá
Mỗi cộng đồng người đều có ngôn ngữ riêng, và ngôn ngữ ấy vừa là một bộ phận của văn hoá, vừa là công cụ lưu giữ, truyền tải toàn bộ các giá trị văn hoá khác (phong tục, tín ngưỡng, tri thức, nghệ thuật…). Vì vậy, ở đâu có một ngôn ngữ riêng thì ở đó thường gắn với một nền văn hoá, một lối cảm, lối nghĩ riêng. Thế giới hiện có hàng nghìn ngôn ngữ, tương ứng với sự phong phú của các cộng đồng, các dân tộc — đó cũng chính là biểu hiện của sự đa dạng văn hoá.
b) Sự đa dạng của ngôn ngữ phản ánh và nuôi dưỡng sự đa dạng của văn hoá
Mỗi ngôn ngữ ghi lại cách một cộng đồng tri giác, phân loại và gọi tên thế giới. Những từ ngữ đặc trưng (cách gọi tên cây cối, mùa màng, quan hệ họ hàng, các nghi lễ…) cho thấy cách sống, cách ứng xử và hệ giá trị riêng của dân tộc đó. Do đó, còn giữ được ngôn ngữ là còn giữ được bản sắc văn hoá; khi một ngôn ngữ mất đi thì cả một kho tàng văn hoá, một cách nhìn thế giới độc đáo cũng có nguy cơ biến mất theo. Ngược lại, sự phong phú của các nền văn hoá cũng làm cho ngôn ngữ thêm giàu có qua giao lưu, vay mượn, sáng tạo.
c) Ý nghĩa và thái độ cần có
Sự đa dạng của ngôn ngữ và sự đa dạng của văn hoá có quan hệ gắn bó, tác động qua lại: bảo vệ sự đa dạng ngôn ngữ cũng là bảo vệ sự đa dạng văn hoá của nhân loại. Từ đó, mỗi người cần trân trọng, giữ gìn tiếng mẹ đẻ và bản sắc văn hoá dân tộc mình, đồng thời tôn trọng ngôn ngữ, văn hoá của các cộng đồng khác, tránh thái độ kì thị hay áp đặt, góp phần vào một thế giới chung sống hoà hợp trong sự khác biệt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.