Giải Câu hỏi trang 40 Chuyên đề Ngữ văn 11
Đề bài
Từ câu chuyện được kể, tác giả muốn nói gì về "linh hồn ngôn ngữ"?
(văn bản: Tiếng Việt – Văn Việt – Người Việt - Cao Xuân Hạo)
Gợi ý trả lời
Phân tích câu hỏi
Đề yêu cầu rút ra thông điệp của tác giả Cao Xuân Hạo về khái niệm "linh hồn ngôn ngữ" thông qua câu chuyện được kể trong văn bản. Đây là câu hỏi đọc hiểu nghị luận, cần trả lời theo cách lí giải – khái quát ý nghĩa.
a) Ý nghĩa của câu chuyện được kể
Từ câu chuyện (những tình huống dùng tiếng Việt, cách người Việt gọi tên, phân cắt và cảm nhận hiện thực khác với các ngôn ngữ khác), tác giả cho thấy: mỗi ngôn ngữ không chỉ là một hệ thống âm thanh và quy tắc ngữ pháp vô hồn, mà ẩn chứa bên trong một "linh hồn" riêng. Câu chuyện là dẫn chứng cụ thể để tác giả đi tới một nhận định có tính khái quát.
b) Điều tác giả muốn nói về "linh hồn ngôn ngữ"
- "Linh hồn ngôn ngữ" chính là cách tư duy, cách cảm nhận và cách phân cắt, nhìn nhận thế giới của một dân tộc được kết tinh, lưu giữ trong tiếng nói của dân tộc đó. Mỗi ngôn ngữ phản chiếu một "bức tranh thế giới" riêng.
- Vì vậy, ngôn ngữ gắn bó máu thịt với văn hóa, tâm hồn, lối sống và bản sắc dân tộc: học và hiểu một ngôn ngữ không chỉ là nắm từ ngữ, ngữ pháp mà còn phải thấu hiểu cái "hồn" – tức văn hóa và tâm lí của cộng đồng đã sáng tạo ra nó. Mối quan hệ *Tiếng Việt – Văn Việt – Người Việt* là mối quan hệ gắn bó không thể tách rời.
- Qua đó, tác giả gửi gắm thái độ trân trọng, yêu quý và ý thức giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt, bởi giữ gìn tiếng Việt cũng chính là giữ gìn linh hồn, bản sắc của người Việt.
Kết luận: Qua câu chuyện, tác giả khẳng định "linh hồn ngôn ngữ" là phần tinh túy chứa đựng cách tư duy và văn hóa của một dân tộc; hiểu ngôn ngữ phải hiểu đến linh hồn ấy, và yêu tiếng Việt là yêu, là gìn giữ chính tâm hồn, bản sắc Việt.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.