Giải Câu hỏi trang 60 Chuyên đề Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: A PHỦ
(Nhìn Mị một thoáng rồi vùng chạy nhanh
Đang chạy thì hơi ngã khuyu vì đau, tay ôm bắp đùi.)
MỊ
(Cúi đầu suy nghĩ
Ngẩng bật dậy
Giọng quả quyết, vội vã, hét.)
A Phủ cho tôi theo với
(Đứng dậy vừa chạy đến vừa nói.)
Cho tôi… cho tôi theo với
(Nắm lấy cánh tay A Phủ.)
Ở lại đây thì chết mất.
A PHỦ
(Nhìn Mị một hồi
Gật đầu dứt khoát
Hít một hơi lấy dũng khí
Cầm tay Mị chạy khỏi sân khấu.)
Dẫn chuyện: Sau khi vượt qua muôn vàn khó khăn trắc trở, A Phủ và Mị đến được Phiềng Sa. Từ phía xa, họ đã nhìn thấy vẻ đẹp trù phú của rừng núi nơi đây cùng với những người dân chân chất đang hăng say lao động. Một tương lai mới đang vẫy chào hai người.
Kịch bản sân khấu đã có thay đổi như thế nào về bố cục so với tác phẩm văn học? Sự thay đổi đó có thuyết phục không? Vì sao?
Gợi ý trả lời
Phân tích sự thay đổi về bố cục
Trong tác phẩm văn học *Vợ chồng A Phủ* (Tô Hoài), diễn biến được kể theo trình tự của văn xuôi tự sự: Mị cắt dây trói cứu A Phủ, rồi trong khoảnh khắc đứng lặng trong bóng tối, chính Mị chạy theo A Phủ ("A Phủ cho tôi đi… Ở đây thì chết mất"); phần Mị và A Phủ đến Phiềng Sa, giác ngộ cách mạng được kể ở phần sau của truyện. Mạch truyện triển khai bằng lời kể, miêu tả tâm lí và độc thoại nội tâm.
Khi chuyển sang kịch bản sân khấu, bố cục đã được thay đổi theo hướng:
- Dồn nén, rút gọn các sự kiện vào một cảnh kịch ngắn: cảnh Mị chạy theo A Phủ được tổ chức thành một đơn vị hành động sân khấu trọn vẹn (A Phủ vùng chạy → Mị quyết định đuổi theo → hai người cùng chạy khỏi sân khấu).
- Chuyển diễn biến tâm lí bên trong thành hành động và ngôn ngữ bên ngoài: những trăn trở nội tâm của Mị trong truyện được thể hiện qua *chỉ dẫn sân khấu* (cúi đầu suy nghĩ, ngẩng bật dậy, giọng quả quyết) và lời thoại trực tiếp.
- Dùng lời "Dẫn chuyện" để tóm tắt, nối kết chặng đường dài (vượt khó khăn đến Phiềng Sa, một tương lai mới) — phần vốn được kể dài trong truyện nay được cô đọng lại thành một đoạn dẫn, đặt ở cuối như một cái kết mở ra tương lai tươi sáng.
Sự thay đổi đó có thuyết phục không? Vì sao?
Sự thay đổi là hợp lí và thuyết phục, vì:
- Kịch bản sân khấu bị giới hạn bởi không gian, thời gian biểu diễn và phải tác động trực tiếp bằng hành động, lời thoại nên việc dồn nén sự kiện, lược bớt những đoạn kể, tả là tất yếu; cách làm này giúp mạch kịch tập trung, gọn gàng, giàu kịch tính.
- Việc chuyển độc thoại nội tâm thành chỉ dẫn sân khấu và lời thoại phù hợp với đặc trưng loại hình kịch (ngôn ngữ nhân vật và hành động là phương tiện chính), vẫn giữ được bước ngoặt tâm lí quan trọng nhất của Mị — từ cam chịu đến khát vọng sống, khát vọng tự do.
- Dùng lời dẫn chuyện để khái quát chặng đường đến Phiềng Sa vừa tiết kiệm thời lượng, vừa giữ được tư tưởng chủ đề của tác phẩm gốc (hành trình giải phóng, hướng tới tương lai mới), nên không làm sai lệch tinh thần nguyên tác.
→ Như vậy, sự thay đổi bố cục không phá vỡ nội dung cốt lõi mà là cách xử lí sáng tạo, phù hợp với đặc trưng của nghệ thuật sân khấu, nên hoàn toàn thuyết phục.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.