Chuyên đề học tập Ngữ văn 10

Giải Câu hỏi trang 55 Chuyên đề Ngữ văn 10

Phần 2. Thực hành sân khấu hoá tác phẩm văn học - I. Đọc kịch bản sân khấu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài và cho biết: Nếu chuyển thể tác phẩm này thành một tiểu phẩm sân khấu, bạn sẽ lựa chọn cảnh nào? Hãy cho biết lí do lựa chọn của bạn.
(văn bản: Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài)

Gợi ý trả lời

Định hướng: Đây là bài tập mở ở bước chuẩn bị chuyển thể, nên lời giải cần (a) chọn được một cảnh giàu kịch tính, phù hợp với khả năng dàn dựng của một tiểu phẩm sân khấu, và (b) lí giải lựa chọn dựa trên đặc trưng của sân khấu hoá (xung đột, hành động, lời thoại, khả năng tạo cao trào). Dưới đây là một phương án tham khảo.

a) Cảnh được lựa chọn

Tôi chọn cảnh đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài — Mị bị A Sử trói đứng vào cột nhà, nối liền với mạch Mị nghe tiếng sáo gọi bạn tình rồi thắp đèn, sửa soạn đi chơi.

(Nếu muốn một cảnh có cao trào hành động mạnh hơn, có thể chọn cảnh Mị cắt dây cởi trói cho A Phủ và hai người cùng chạy trốn khỏi Hồng Ngài. Cả hai cảnh đều đạt yêu cầu; phần dưới phân tích theo cảnh thứ nhất.)

b) Lí do lựa chọn

- Giàu xung đột — chất liệu cốt lõi của sân khấu. Cảnh dồn nén mâu thuẫn giữa khát vọng sống, khát vọng tự do của Mị với cường quyền (cha con thống lí Pá Tra) và thần quyền (ý thức "con dâu gạt nợ", "đã cúng trình ma"). Xung đột bên trong (sức sống hồi sinh) va với áp bức bên ngoài (bị A Sử trói đứng) tạo nên kịch tính tự thân, rất hợp để dựng thành tiểu phẩm.

- Có bước ngoặt và cao trào rõ rệt. Diễn biến tâm lí Mị chuyển từ tê liệt → thức tỉnh (nghe tiếng sáo, nhớ quá khứ) → hành động (uống rượu, thắp đèn, muốn đi chơi) → bị chặn đứng phũ phàng (A Sử trói). Mạch "thức tỉnh rồi bị vùi dập" cho sân khấu một đường dây cảm xúc lên — xuống dứt khoát, dễ tạo điểm nhấn.

- Giàu chất liệu dàn dựng đặc trưng vùng cao. Tiếng sáo gọi bạn, men rượu ngày Tết, váy hoa phơi trên mỏm đá, sắc màu mùa xuân Hồng Ngài... đều là yếu tố âm thanh, ánh sáng, đạo cụ, phục trang giàu tính biểu tượng, giúp dựng được không gian, không khí sân khấu đậm bản sắc dân tộc.

- Nhân vật và lời thoại có thể khai thác. Nội tâm Mị vốn thiên về độc thoại, có thể chuyển thành độc thoại nội tâm trên sân khấu hoặc lời dẫn; A Sử là nhân vật phản diện hành động, tạo đối trọng để đẩy xung đột. Số vai gọn, không gian hẹp (trong buồng, trong nhà) phù hợp quy mô một tiểu phẩm.

- Giàu giá trị tư tưởng — thông điệp dễ truyền tải. Cảnh làm nổi bật sức sống tiềm tàng, khát vọng tự do bị chà đạp của người lao động miền núi dưới ách thống trị cũ, qua đó khơi gợi niềm thương cảm và sự trân trọng ở người xem — điều một tiểu phẩm sân khấu cần chạm tới khán giả.

Lưu ý trình bày: Đây là câu hỏi mở, học sinh có thể chọn cảnh khác (ví dụ cảnh Mị cởi trói cho A Phủ) miễn là nêu được lí do thuyết phục dựa trên các tiêu chí: mức độ kịch tính, khả năng dàn dựng và giá trị tư tưởng của cảnh.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.