Chuyên đề học tập Hoá học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 15 Chuyên đề Hoá học 12

Bài 1. Phản ứng cộng của alkene và alkyne   Đã kiểm chéo

Đề bài

Viết phương trình hoá học của phản ứng và cơ chế tạo thành sản phẩm chính khi cho các hợp chất dưới đây tác dụng với nước (có mặt H2SO4H_2SO_4 loãng).

a) CH2=C∣CH3−CH3CH_2=\underset{\underset{\displaystyle CH_3}{|}}{C}-CH_3

b) CH3−CH2−C∣CH3=CH−CH3CH_3-CH_2-\underset{\underset{\displaystyle CH_3}{|}}{C}=CH-CH_3

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 15 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hai hợp chất:

a) 2-methylprop-1-ene CH2=C(CH3)−CH3CH_2=C(CH_3)-CH_3;

b) 3-methylpent-2-ene CH3−CH2−C(CH3)=CH−CH3CH_3-CH_2-C(CH_3)=CH-CH_3.

Lời giải

Nguyên tắc chung. Khi alkene cộng nước trong môi trường H2SO4H_2SO_4 loãng (phản ứng hydrate hoá), sản phẩm chính tuân theo quy tắc Markovnikov: HH (của H2OH_2O) cộng vào nguyên tử carbon của liên kết đôi có nhiều H hơn, còn nhóm OHOH cộng vào carbon có ít H hơn. Về cơ chế, phản ứng đi qua carbocation bền nhất (bậc cao nhất).

---

### a) CH2=C(CH3)−CH3CH_2=C(CH_3)-CH_3 (2-methylprop-1-ene)

Phương trình hoá học:

CH2=C(CH3)−CH3+H2O→H2SO4 loãng(CH3)3C−OHCH_2=C(CH_3)-CH_3 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4\ \text{loãng}} (CH_3)_3C-OH

Sản phẩm chính: 2-methylpropan-2-ol (CH3)3C−OH(CH_3)_3C-OH.

Cơ chế (3 giai đoạn):

- *Giai đoạn 1 — cộng H+H^+ tạo carbocation bền:* H+H^+ (từ H2SO4H_2SO_4) cộng vào carbon CH2CH_2 (nhiều H hơn), tạo carbocation bậc III bền:

CH2=C(CH3)−CH3+H+→(CH3)3C+CH_2=C(CH_3)-CH_3 + H^+ \rightarrow (CH_3)_3C^{+}

- *Giai đoạn 2 — nước tấn công carbocation:*

(CH3)3C++H2O→(CH3)3C−O+H2(CH_3)_3C^{+} + H_2O \rightarrow (CH_3)_3C-\overset{+}{O}H_2

- *Giai đoạn 3 — tách H+H^+ hoàn nguyên xúc tác:*

(CH3)3C−O+H2→(CH3)3C−OH+H+(CH_3)_3C-\overset{+}{O}H_2 \rightarrow (CH_3)_3C-OH + H^{+}

*Giải thích chọn sản phẩm chính:* nếu H+H^+ cộng vào carbon CC trung tâm thì thu được carbocation bậc I (kém bền), nên hướng ưu tiên là tạo carbocation bậc III (CH3)3C+(CH_3)_3C^+, dẫn tới OHOH gắn vào carbon bậc III.

---

###

b) CH3−CH2−C(CH3)=CH−CH3CH_3-CH_2-C(CH_3)=CH-CH_3 (3-methylpent-2-ene)

Phương trình hoá học:

CH3CH2−C(CH3)=CH−CH3+H2O→H2SO4 loãngCH3CH2−C∣OH∣CH3−CH2CH3CH_3CH_2-C(CH_3)=CH-CH_3 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4\ \text{loãng}} CH_3CH_2-\underset{\underset{\textstyle CH_3}{|}}{\overset{\overset{\textstyle OH}{|}}{C}}-CH_2CH_3

Sản phẩm chính: 3-methylpentan-3-ol CH3CH2−C(CH3)(OH)−CH2CH3CH_3CH_2-C(CH_3)(OH)-CH_2CH_3.

Cơ chế (3 giai đoạn):

- *Giai đoạn 1 — cộng H+H^+ tạo carbocation bền:* H+H^+ cộng vào carbon =CH−=CH- (C số 2, nhiều H hơn), tạo carbocation bậc III ở carbon C số 3 (mang nhóm methyl và hai nhánh carbon):

CH3CH2−C(CH3)=CH−CH3+H+→CH3CH2−C+(CH3)−CH2CH3CH_3CH_2-C(CH_3)=CH-CH_3 + H^+ \rightarrow CH_3CH_2-\overset{+}{C}(CH_3)-CH_2CH_3

- *Giai đoạn 2 — nước tấn công carbocation:*

CH3CH2−C+(CH3)−CH2CH3+H2O→CH3CH2−C(CH3)(O+H2)−CH2CH3CH_3CH_2-\overset{+}{C}(CH_3)-CH_2CH_3 + H_2O \rightarrow CH_3CH_2-C(CH_3)(\overset{+}{O}H_2)-CH_2CH_3

- *Giai đoạn 3 — tách H+H^+:*

CH3CH2−C(CH3)(O+H2)−CH2CH3→CH3CH2−C(CH3)(OH)−CH2CH3+H+CH_3CH_2-C(CH_3)(\overset{+}{O}H_2)-CH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH_2-C(CH_3)(OH)-CH_2CH_3 + H^{+}

*Giải thích chọn sản phẩm chính:* cộng H+H^+ vào C số 2 cho carbocation bậc III (bền) ở C số 3; nếu cộng vào C số 3 chỉ cho carbocation bậc II (kém bền hơn). Do đó OHOH gắn vào C số 3, thu được alcohol bậc III.

Đáp số

(CH3)3C−OH(CH_3)_3C-OH — 2-methylpropan-2-olCH3CH2−C(CH3)(OH)−CH2CH3CH_3CH_2-C(CH_3)(OH)-CH_2CH_3 — 3-methylpentan-3-ol

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.