Giải Bài 3 trang 16 Chuyên đề Hoá học 12
Đề bài
Viết cơ chế của phản ứng hoá học xảy ra giữa acetone với HCN.
Lời giải
Phân tích đề: Acetone là hợp chất carbonyl (ketone). Liên kết phân cực: nguyên tử C mang một phần điện tích dương , nguyên tử O mang một phần điện tích âm . HCN là tác nhân cung cấp nucleophile . Đây là phản ứng cộng nucleophile của HCN vào nhóm carbonyl, tạo ra cyanohydrin.
Cơ chế phản ứng (gồm 2 giai đoạn):
a) Giai đoạn 1 — Tác nhân nucleophile tấn công carbon carbonyl.
HCN phân li một phần tạo ra anion cyanide (tác nhân nucleophile):
Cặp electron của tấn công vào nguyên tử carbon mang điện tích dương của nhóm . Liên kết của bị phá vỡ, cặp electron chuyển hẳn về nguyên tử oxygen, tạo thành ion alkoxide (sản phẩm trung gian mang điện tích âm ở O):
b) Giai đoạn 2 — Proton hoá tạo sản phẩm.
Nguyên tử oxygen mang điện tích âm của ion trung gian nhận proton (do HCN phân li ra) tạo thành nhóm :
Phương trình tổng quát:
Sản phẩm là 2-hydroxy-2-methylpropanenitrile (acetone cyanohydrin), trong đó nguyên tử C carbonyl đã cộng thêm nhóm và nhóm .
Kiểm tra lại: đóng vai trò nucleophile, cộng vào O — đúng bản chất phản ứng cộng ; số nguyên tử và điện tích cân bằng ở từng giai đoạn; sản phẩm cyanohydrin phù hợp với SGK.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.