Giải Kết nối năng lực trang 33 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Tìm hiểu các loại vaccine đã được lưu hành trong phòng bệnh thuỷ sản và ưu, nhược điểm của chúng

Hiện nay ở Việt Nam và trên thế giới, một số vaccine đã được nghiên cứu, lưu hành và sử dụng để phòng bệnh cho động vật thuỷ sản (chủ yếu trên cá). Có thể phân loại theo công nghệ sản xuất như sau:

a) Vaccine vô hoạt (vaccine bất hoạt – inactivated vaccine)
- *Ví dụ lưu hành:* Vaccine phòng bệnh xuất huyết trên cá do vi khuẩn *Aeromonas hydrophila*; vaccine phòng bệnh do *Streptococcus agalactiae* trên cá rô phi; vaccine phòng bệnh gan thận mủ trên cá tra do *Edwardsiella ictaluri*.
- *Cách tạo:* Dùng mầm bệnh (vi khuẩn, virus) đã được làm chết (vô hoạt) bằng nhiệt hoặc hoá chất (formalin).
- *Ưu điểm:* An toàn cao, mầm bệnh không còn khả năng gây bệnh nên không lo phục hồi độc lực; dễ bảo quản; quy trình sản xuất tương đối đơn giản.
- *Nhược điểm:* Khả năng kích thích miễn dịch yếu hơn, thường phải tiêm nhắc lại hoặc bổ sung chất bổ trợ (adjuvant); thời gian bảo hộ ngắn.

b) Vaccine nhược độc (vaccine sống giảm độc lực – live attenuated vaccine)
- *Cách tạo:* Dùng mầm bệnh còn sống nhưng đã được làm giảm độc lực nên không còn khả năng gây bệnh.
- *Ưu điểm:* Kích thích đáp ứng miễn dịch mạnh và kéo dài (cả miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào); thường chỉ cần dùng một liều; có thể đưa vào cơ thể bằng cách ngâm hoặc trộn thức ăn nên thuận tiện với số lượng lớn.
- *Nhược điểm:* Kém an toàn hơn, mầm bệnh có nguy cơ phục hồi độc lực và gây bệnh; khó bảo quản (dễ mất hoạt tính); có thể phát tán mầm bệnh ra môi trường nước.

c) Vaccine tái tổ hợp / vaccine DNA (vaccine thế hệ mới, ứng dụng công nghệ sinh học)
- *Cách tạo:* Dùng kĩ thuật di truyền để tạo ra kháng nguyên tái tổ hợp (protein của mầm bệnh) hoặc đưa đoạn gene mã hoá kháng nguyên vào cơ thể vật nuôi.
- *Ưu điểm:* Rất an toàn vì không chứa mầm bệnh hoàn chỉnh; tạo kháng nguyên tinh khiết, đặc hiệu cao; đáp ứng miễn dịch tốt; chủ động sản xuất được số lượng lớn.
- *Nhược điểm:* Công nghệ phức tạp, đòi hỏi trang thiết bị hiện đại và trình độ cao; giá thành sản xuất cao; số loại được thương mại hoá còn hạn chế.

Nhận xét chung: Việc sử dụng vaccine giúp phòng bệnh chủ động, hạn chế dùng kháng sinh và hoá chất, bảo vệ môi trường nuôi và nâng cao chất lượng, an toàn của sản phẩm thuỷ sản. Tuy nhiên mỗi loại vaccine đều có ưu, nhược điểm riêng nên cần lựa chọn loại phù hợp với từng đối tượng nuôi, từng loại bệnh và điều kiện thực tế.