Giải Kết nối năng lực trang 32 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Gợi ý tìm hiểu và trình bày (Kết nối năng lực – không yêu cầu đáp số tính toán, chỉ nêu các ứng dụng công nghệ sinh học trong chẩn đoán bệnh thuỷ sản):

Trong phòng, trị bệnh thuỷ sản, muốn điều trị hiệu quả thì trước hết phải chẩn đoán nhanh và chính xác tác nhân gây bệnh (virus, vi khuẩn, nấm, kí sinh trùng). Công nghệ sinh học cung cấp nhiều kĩ thuật hiện đại cho mục đích này:

a) Kĩ thuật PCR (phản ứng chuỗi polymerase) và real-time PCR
- Dựa trên việc nhân bản một đoạn DNA/RNA đặc trưng của mầm bệnh để phát hiện sự có mặt của tác nhân ngay cả khi số lượng rất ít.
- Ứng dụng: phát hiện sớm virus đốm trắng (WSSV), virus hoại tử gan tuỵ (AHPND) ở tôm; virus gây bệnh trên cá tra, cá rô phi… giúp chẩn đoán trước khi dịch bùng phát.

b) Kĩ thuật miễn dịch học – ELISA và que thử nhanh (test kit) dựa trên kháng thể
- Dùng kháng thể đặc hiệu để nhận biết kháng nguyên của mầm bệnh trong mẫu máu, mô, dịch của vật nuôi.
- Ứng dụng: bộ kit chẩn đoán nhanh tại ao nuôi, cho kết quả trong thời gian ngắn, dễ sử dụng, phù hợp với người nuôi.

c) Kĩ thuật lai phân tử và giải trình tự gene (DNA probe, sequencing)
- Dùng mẫu dò DNA đánh dấu để bắt cặp đặc hiệu với vật chất di truyền của mầm bệnh; giải trình tự để xác định chính xác chủng loài và biến chủng.
- Ứng dụng: định danh chính xác tác nhân gây bệnh, theo dõi sự biến đổi của virus, vi khuẩn kháng thuốc.

d) Chế tạo bộ sinh phẩm chẩn đoán (kit) và chip sinh học (biochip)
- Tích hợp nhiều chỉ thị sinh học để phát hiện đồng thời nhiều loại mầm bệnh trong một lần xét nghiệm.
- Ứng dụng: kiểm tra chất lượng con giống, giám sát dịch bệnh trong vùng nuôi.

Ý nghĩa: Nhờ các kĩ thuật công nghệ sinh học, việc chẩn đoán bệnh thuỷ sản trở nên nhanh, nhạy và chính xác, giúp phát hiện sớm – xử lí kịp thời, giảm thiệt hại kinh tế và hạn chế lạm dụng thuốc, kháng sinh trong nuôi trồng thuỷ sản.

*Lưu ý:* Đây là bài tìm hiểu mở rộng, học sinh nên sưu tầm thêm ví dụ thực tế ở địa phương (loại bệnh, loại kit được dùng) từ internet, sách, báo để minh hoạ.