Giải Khám phá trang 32 Chuyên đề Công nghệ 12
Đề bài
Quan sát Hình 8.2 và mô tả các bước phát hiện sớm Reovirus gây bệnh ở cá trắm cỏ.
Mô tả hình bằng lời
Hình 8.2. Các bước chẩn đoán bệnh do virus (có vật chất di truyền là RNA) gây ra trên động vật thuỷ sản bằng kĩ thuật PCR. Sơ đồ quy trình gồm các bước nối tiếp: (1) Thu mẫu thuỷ sản → (2) Tách chiết RNA tổng số → (3) Tổng hợp mạch bổ sung (cDNA) bằng phản ứng RT-PCR → (4) Nhân bản DNA bằng phản ứng PCR → (5) Điện di và kiểm tra sản phẩm PCR. Bên trái minh hoạ: cá → ống RNA → DNA → nhiều bản sao DNA → bản gel điện di.
Gợi ý trả lời
Phát hiện sớm Reovirus gây bệnh ở cá trắm cỏ bằng kĩ thuật PCR (Hình 8.2)
Reovirus là virus có vật chất di truyền là RNA, vì vậy trước khi nhân bản bằng PCR phải chuyển RNA thành cDNA. Các bước phát hiện sớm được tiến hành nối tiếp như sau:
a) Thu mẫu thuỷ sản: Thu mẫu cá trắm cỏ (hoặc mô, cơ quan nghi nhiễm bệnh) để làm nguyên liệu xét nghiệm. Nên thu mẫu ngay cả khi cá chưa biểu hiện triệu chứng rõ để phát hiện sớm sự có mặt của virus.
b) Tách chiết RNA tổng số: Từ mẫu thu được, tiến hành tách chiết để thu nhận RNA tổng số, trong đó có RNA của Reovirus (nếu cá bị nhiễm).
c) Tổng hợp mạch bổ sung (cDNA) bằng phản ứng RT‑PCR: Dùng enzyme phiên mã ngược (reverse transcriptase) để tổng hợp mạch DNA bổ sung (cDNA) từ khuôn RNA. Bước này là bắt buộc vì vật chất di truyền của Reovirus là RNA, cần chuyển thành DNA mới nhân bản được bằng PCR.
d) Nhân bản DNA bằng phản ứng PCR: Từ cDNA, sử dụng cặp mồi đặc hiệu cho Reovirus để nhân bản (khuếch đại) đoạn DNA đích thành rất nhiều bản sao, đủ lượng để phát hiện.
e) Điện di và kiểm tra sản phẩm PCR: Chạy điện di sản phẩm PCR trên gel và kiểm tra kết quả. Nếu trên bản gel xuất hiện băng (vạch) DNA có kích thước đúng với đoạn gene đặc trưng của Reovirus thì kết luận mẫu cá dương tính (có nhiễm Reovirus); nếu không xuất hiện băng đặc hiệu thì mẫu âm tính.
→ Nhờ độ nhạy cao, kĩ thuật RT‑PCR/PCR giúp phát hiện Reovirus ngay từ giai đoạn sớm, khi mầm bệnh còn ở lượng nhỏ và cá chưa biểu hiện triệu chứng, từ đó chủ động phòng, trị bệnh kịp thời.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.