Giải Vận dụng trang 31 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Định hướng trả lời: Đây là câu vận dụng mở, cần (1) chọn một loài thuỷ sản phù hợp với điều kiện địa phương, (2) nêu rõ công nghệ sinh học định ứng dụng trong khâu sản xuất giống và (3) giải thích lí do phù hợp với thực tiễn. Dưới đây là một đề xuất mẫu; học sinh thay bằng loài và điều kiện ở địa phương mình.

a) Chọn loài và căn cứ thực tiễn ở địa phương

Đề xuất ứng dụng cho cá rô phi đơn tính đực (có thể thay bằng tôm thẻ chân trắng, cá tra, cá chép… tuỳ vùng).

- Địa phương em có nhiều ao, hồ, ruộng trũng và hệ thống kênh mương thuận lợi nuôi nước ngọt.
- Cá rô phi dễ nuôi, ăn tạp, lớn nhanh, chịu được điều kiện môi trường không quá khắt khe, thị trường tiêu thụ ổn định.
- Cá rô phi đực lớn nhanh hơn cá cái và tránh được hiện tượng cá sinh sản tự phát làm cạnh tranh thức ăn, nên nhu cầu về con giống toàn đực rất lớn.

b) Công nghệ sinh học định ứng dụng trong sản xuất giống

Ứng dụng công nghệ điều khiển giới tính tạo đàn cá rô phi toàn đực bằng hormone, kết hợp công nghệ sản xuất giống nhân tạo:

1. Chọn và nuôi vỗ cá bố mẹ: tuyển cá bố mẹ khoẻ, đạt tiêu chuẩn; nuôi vỗ để cá thành thục sinh dục.
2. Cho sinh sản và thu cá bột: cho cá đẻ trong ao/giai, thu trứng và ấp để được cá bột.
3. Xử lí chuyển giới tính: cho cá bột (cá hương giai đoạn chưa phân hoá giới tính) ăn thức ăn có trộn hormone sinh dục đực (17α‑methyltestosterone) trong khoảng 3–4 tuần đầu để định hướng phát triển thành cá đực → thu được đàn giống gần như toàn đực.
4. Ương và kiểm tra: ương cá lên cá giống, kiểm tra tỉ lệ đực, loại cá yếu, bệnh trước khi xuất.

Có thể nâng cao hơn bằng công nghệ di truyền chọn giống (chọn lọc dòng YY) để tạo đàn toàn đực mà không cần dùng hormone, an toàn thực phẩm hơn.

c) Hiệu quả và điều kiện bảo đảm

- Hiệu quả: tạo con giống chất lượng, đồng đều, toàn đực nên lớn nhanh, rút ngắn thời gian nuôi, tăng năng suất và thu nhập cho người nuôi ở địa phương.
- Điều kiện: cần trại giống có ao nuôi vỗ – ấp – ương, cán bộ kĩ thuật được tập huấn, tuân thủ liều lượng và thời gian dùng hormone, bảo đảm an toàn sinh học và vệ sinh môi trường; khuyến khích chuyển dần sang hướng chọn giống di truyền để giảm phụ thuộc hormone.

Kết luận: Ứng dụng công nghệ điều khiển giới tính kết hợp sản xuất giống nhân tạo để tạo đàn cá rô phi đơn tính đực là giải pháp phù hợp với điều kiện ao hồ nước ngọt và thị trường ở địa phương em.