Giải Luyện tập trang 31 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Phân tích ý nghĩa của việc ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất giống thuỷ sản

a) Ứng dụng trong điều khiển cá bố mẹ thành thục và sinh sản

- Công nghệ sinh học cho phép dùng các chế phẩm hormone (như HCG, LHRHa kết hợp chất kháng dopamine, não thuỳ…) để kích thích tuyến sinh dục phát triển, thúc đẩy cá bố mẹ thành thục và rụng trứng, phóng tinh đồng loạt theo ý muốn của con người.

- Ý nghĩa:
+ Chủ động điều khiển thời điểm sinh sản, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào mùa vụ tự nhiên → sản xuất giống rải vụ, quanh năm, đáp ứng kịp thời nhu cầu con giống cho nuôi thương phẩm.
+ Cho đẻ được những loài khó hoặc không tự sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt, giúp chủ động nguồn giống thay vì phải khai thác con giống ngoài tự nhiên.
+ Cho cá đẻ tập trung, đồng loạt, trứng và tinh trùng chín cùng lúc nên tỉ lệ thụ tinh, tỉ lệ nở cao, đàn con đồng đều về kích cỡ, thuận lợi cho ương nuôi và quản lí.
+ Nâng cao năng suất, hiệu quả của trại giống và góp phần bảo vệ, phục hồi nguồn lợi các loài quý hiếm, có nguy cơ cạn kiệt.

- *Ví dụ minh hoạ:* Tiêm hormone LHRHa (kèm chất kháng dopamine) hoặc HCG cho cá tra, cá chép, cá trắm cỏ, cá rô phi… để kích thích cá bố mẹ thành thục và đẻ chủ động trong trại giống; nhờ đó sản xuất được hàng loạt cá bột quanh năm.

b) Ứng dụng trong bảo quản lạnh (cryo – bảo quản đông lạnh) tinh trùng, trứng, phôi

- Công nghệ sinh học cho phép đưa tinh trùng, trứng, phôi vào môi trường bảo quản có chất chống đông rồi hạ nhiệt độ rất thấp (bảo quản trong nitơ lỏng ≈ −196 °C) để lưu giữ lâu dài mà vẫn giữ được khả năng sống, khả năng thụ tinh.

- Ý nghĩa:
+ Lưu giữ lâu dài nguồn vật liệu sinh sản (tinh trùng, trứng, phôi), chủ động về thời gian và không gian: khi cần là có sẵn để thụ tinh nhân tạo, không phụ thuộc vào việc cá bố mẹ có thành thục cùng thời điểm hay không.
+ Khắc phục tình trạng tinh trùng và trứng không chín đồng thời, hoặc cá đực và cá cái ở xa nhau → vẫn chủ động phối giống, nâng cao tỉ lệ thụ tinh.
+ Bảo tồn, lưu giữ nguồn gene của các giống tốt, loài quý hiếm, loài có nguy cơ tuyệt chủng; tạo ngân hàng gene thuỷ sản phục vụ chọn, tạo giống và phục hồi nguồn lợi về sau.
+ Thuận lợi cho vận chuyển, trao đổi vật liệu di truyền giữa các trại giống, các vùng, các quốc gia; giảm chi phí nuôi giữ đàn cá bố mẹ.

- *Ví dụ minh hoạ:* Bảo quản lạnh tinh trùng cá tra, cá chép, cá hồi… trong nitơ lỏng để lập ngân hàng tinh trùng; khi cần lấy ra giải đông và thụ tinh nhân tạo với trứng, chủ động sản xuất con giống và lưu giữ nguồn gene của đàn cá bố mẹ ưu tú.

Kết luận: Việc ứng dụng công nghệ sinh học giúp chủ động điều khiển sinh sản và lưu giữ lâu dài nguồn vật liệu sinh sản, từ đó nâng cao số lượng, chất lượng con giống, bảo tồn nguồn gene và phát triển ngành sản xuất giống thuỷ sản bền vững.