Giải Luyện tập 2 trang 28 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Phân tích vai trò của việc ứng dụng chỉ thị phân tử và công nghệ gene trong chọn, tạo giống thuỷ sản

a) Vai trò của ứng dụng chỉ thị phân tử (molecular marker)

Chỉ thị phân tử là những đoạn DNA đặc trưng, liên kết chặt với gene quy định tính trạng mong muốn, được dùng để nhận biết và theo dõi tính trạng đó ở mức độ phân tử. Trong chọn, tạo giống thuỷ sản, chỉ thị phân tử có các vai trò sau:

- Giúp phát hiện và chọn lọc chính xác những cá thể mang gene/tính trạng mong muốn (sinh trưởng nhanh, kháng bệnh, chất lượng thịt tốt, chịu được điều kiện bất lợi…) dựa trên kiểu gene, không phụ thuộc vào kiểu hình.

- Cho phép chọn lọc sớm ngay từ giai đoạn con non (trứng, ấu trùng, cá bột) mà không phải chờ con vật biểu hiện tính trạng ra bên ngoài, nhờ đó rút ngắn thời gian và giảm chi phí chọn giống.

- Chọn lọc được cả những tính trạng khó quan sát hoặc không đo đếm trực tiếp như khả năng kháng bệnh, giới tính, chất lượng thịt… (chọn lọc nhờ chỉ thị phân tử – MAS).

- Dùng để đánh giá mức độ đa dạng di truyền, quản lí nguồn gene của quần thể, giúp xác định quan hệ họ hàng, tránh giao phối cận huyết, duy trì và cải thiện chất lượng đàn giống.

b) Vai trò của ứng dụng công nghệ gene

Công nghệ gene là kĩ thuật chuyển gene mong muốn vào hệ gene của đối tượng thuỷ sản để tạo ra giống mới mang đặc tính mới. Vai trò của công nghệ gene trong chọn, tạo giống thuỷ sản gồm:

- Tạo ra giống thuỷ sản mới mang đặc tính vượt trội mà phương pháp chọn giống truyền thống khó hoặc không thể đạt được, như sinh trưởng nhanh, kích thước lớn, hiệu quả sử dụng thức ăn cao (ví dụ: cá hồi, cá chép được chuyển gene hormone sinh trưởng lớn nhanh gấp nhiều lần giống tự nhiên).

- Tăng khả năng kháng bệnh, chống chịu với điều kiện môi trường bất lợi (chịu lạnh, chịu mặn…), giúp giảm thiệt hại và mở rộng vùng nuôi.

- Chủ động cải biến một tính trạng mong muốn ở mức gene một cách nhanh chóng, chính xác, không phải trải qua nhiều thế hệ lai tạo và chọn lọc như phương pháp truyền thống, nhờ đó rút ngắn đáng kể thời gian tạo giống mới.

- Góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của ngành nuôi trồng thuỷ sản.

Kết luận: Chỉ thị phân tử và công nghệ gene là hai ứng dụng của công nghệ sinh học hiện đại, hỗ trợ đắc lực cho công tác chọn, tạo giống thuỷ sản: chỉ thị phân tử giúp chọn lọc nhanh, chính xác và quản lí nguồn gene; công nghệ gene giúp tạo ra giống mới mang đặc tính ưu việt. Kết hợp cả hai làm tăng độ chính xác, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả tạo giống.