Giải Vận dụng trang 24 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Phân tích đề: Đây là câu Vận dụng mang tính mở, yêu cầu liên hệ các ứng dụng công nghệ sinh học (CNSH) đã học vào *điều kiện nuôi trồng thuỷ sản thực tế ở địa phương*. Vì vậy cần: (1) nêu đặc điểm nuôi trồng thuỷ sản của địa phương, (2) từ đó đề xuất những ứng dụng CNSH phù hợp, mỗi ứng dụng gắn với lợi ích cụ thể. Dưới đây là một đề xuất mẫu (lấy ví dụ một địa phương vùng nuôi cá/tôm nước ngọt – nước lợ; học sinh thay bằng thực tế nơi mình ở).

Đặc điểm địa phương (ví dụ): có nhiều ao, hồ, lồng bè nuôi cá (rô phi, trắm, chép) và nuôi tôm; nguồn nước đôi khi ô nhiễm, dịch bệnh xảy ra theo mùa, con giống phụ thuộc mua ngoài.

Từ thực tiễn đó, có thể đề xuất các ứng dụng CNSH sau:

a) Ứng dụng CNSH trong sản xuất và chọn giống
- Dùng kĩ thuật thụ tinh nhân tạo, sinh sản nhân tạo để chủ động con giống (cá rô phi, cá chép, tôm) ngay tại địa phương, giảm phụ thuộc giống mua ngoài.
- Chọn giống bằng chỉ thị phân tử (marker ADN) để tạo đàn giống lớn nhanh, kháng bệnh; sản xuất cá rô phi đơn tính đực cho năng suất cao.

b) Ứng dụng CNSH trong sản xuất thức ăn và chế phẩm sinh học
- Bổ sung enzyme, probiotic (vi sinh vật có lợi) vào thức ăn giúp cá, tôm tiêu hoá tốt, lớn nhanh, giảm hệ số thức ăn (FCR) → hạ giá thành.
- Sản xuất thức ăn giàu đạm từ nuôi cấy vi sinh vật, tảo, giảm phụ thuộc bột cá.

c) Ứng dụng CNSH trong xử lí môi trường nuôi
- Dùng chế phẩm vi sinh (men vi sinh) để phân huỷ chất thải, thức ăn dư, giảm khí độc (NH₃, H₂S) trong ao → giữ nước sạch, ổn định chất lượng nước ao, hồ, lồng bè của địa phương.
- Xử lí nước thải trước khi xả ra môi trường, hạn chế ô nhiễm nguồn nước chung.

d) Ứng dụng CNSH trong phòng và trị bệnh
- Sử dụng vaccine cho cá, tôm và các bộ kit chẩn đoán nhanh bệnh (PCR, que thử) để phát hiện sớm dịch bệnh theo mùa, phòng bệnh chủ động thay vì lạm dụng kháng sinh.
- Dùng probiotic tăng sức đề kháng cho vật nuôi.

e) Ứng dụng CNSH trong bảo quản, chế biến sản phẩm
- Dùng enzyme, vi sinh vật trong chế biến, bảo quản thuỷ sản (ủ, lên men, bảo quản lạnh kết hợp chế phẩm sinh học) để giữ chất lượng, tăng giá trị sản phẩm địa phương.

Kết luận: Tuỳ điều kiện cụ thể (loài nuôi, chất lượng nước, dịch bệnh thường gặp) mà ưu tiên nhóm ứng dụng phù hợp; với đa số vùng nuôi, ưu tiên hàng đầu thường là chế phẩm vi sinh xử lí môi trường và probiotic/vaccine phòng bệnh, vì chúng rẻ, dễ áp dụng và giải quyết hai vấn đề cấp thiết nhất là ô nhiễm nước và dịch bệnh.