Giải Luyện tập 1 trang 24 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Vai trò của công nghệ sinh học trong thuỷ sản

Công nghệ sinh học (CNSH) được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong nuôi trồng, khai thác và chế biến thuỷ sản, với các vai trò chính sau:

a) Chọn tạo và cải thiện giống thuỷ sản: Ứng dụng kĩ thuật di truyền, chọn giống phân tử (chỉ thị phân tử), lai tạo, đa bội hoá, chuyển giới tính... để tạo ra các giống thuỷ sản có năng suất cao, lớn nhanh, kháng bệnh tốt, thích nghi với điều kiện môi trường (ví dụ: tạo cá rô phi đơn tính đực, tôm sú/tôm thẻ sạch bệnh, cá tra chất lượng cao).

b) Sản xuất thức ăn và chế phẩm sinh học: Dùng CNSH để sản xuất thức ăn giàu dinh dưỡng, enzyme, probiotic (men vi sinh), chế phẩm sinh học bổ sung vào thức ăn và xử lí môi trường nước, giúp vật nuôi tiêu hoá tốt, tăng sức đề kháng, giảm hệ số chuyển hoá thức ăn.

c) Phòng và trị bệnh cho thuỷ sản: Sản xuất vaccine, kit chẩn đoán nhanh (PCR, que thử) để phát hiện sớm tác nhân gây bệnh (virus, vi khuẩn); dùng chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh, hạn chế dịch bệnh và tồn dư kháng sinh trong sản phẩm.

d) Xử lí môi trường nuôi: Sử dụng vi sinh vật có lợi và chế phẩm sinh học để phân huỷ chất thải, cải thiện chất lượng nước và nền đáy ao, giảm ô nhiễm, hướng tới nuôi trồng thuỷ sản bền vững, thân thiện với môi trường.

đ) Bảo quản và chế biến sản phẩm: Ứng dụng enzyme, vi sinh vật trong chế biến, lên men, bảo quản nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và thời gian bảo quản sản phẩm thuỷ sản (nước mắm, sản phẩm lên men, bảo quản lạnh kết hợp chế phẩm sinh học).

Liên hệ thực tiễn ở địa phương:

Tuỳ theo địa phương, có thể liên hệ những ứng dụng cụ thể, ví dụ:
- Các hộ/trang trại nuôi cá, tôm ở địa phương dùng con giống sạch bệnh, giống chất lượng cao được tạo bằng CNSH (như cá rô phi đơn tính, tôm thẻ chân trắng sạch bệnh).
- Người nuôi sử dụng men vi sinh, chế phẩm sinh học để xử lí nước ao, giảm mùi và ô nhiễm, thay thế dần việc dùng kháng sinh.
- Các cơ sở nuôi dùng kit/que thử nhanh và vaccine để phòng, phát hiện bệnh cho tôm, cá.
- Cơ sở chế biến thuỷ sản tại địa phương ứng dụng CNSH trong lên men, bảo quản (ví dụ sản xuất nước mắm, chế biến thuỷ sản xuất khẩu).

(Học sinh nêu ví dụ cụ thể, có thật tại địa phương mình sinh sống để bài làm sinh động và thuyết phục hơn.)