Giải Kết nối năng lực trang 21 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Bài 5 — Kết nối năng lực (trang 21): Vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong chọn, tạo giống thuỷ sản

Qua tìm hiểu trên internet, sách, báo và tài liệu chương trình Công nghệ 12, có thể tổng hợp như sau:

a) Vai trò của công nghệ sinh học trong chọn, tạo giống thuỷ sản

- Nâng cao hiệu quả chọn giống: Nhờ các kĩ thuật di truyền phân tử (chỉ thị phân tử – marker, phân tích ADN), người ta chọn lọc được chính xác các cá thể mang gene quy định tính trạng tốt (lớn nhanh, kháng bệnh, chịu mặn…), rút ngắn thời gian và tăng độ chính xác so với chọn giống truyền thống.

- Tạo ra giống mới có năng suất và chất lượng cao: Công nghệ sinh học giúp tạo giống thuỷ sản sinh trưởng nhanh, tỉ lệ thịt cao, ít xương, màu sắc đẹp, đáp ứng nhu cầu thị trường.

- Tạo giống kháng bệnh, thích nghi với điều kiện bất lợi: Chọn tạo được các dòng cá, tôm có khả năng chống chịu dịch bệnh, chịu được độ mặn, nhiệt độ, pH thay đổi, thích ứng với biến đổi khí hậu.

- Chủ động và đa dạng hoá nguồn giống: Kĩ thuật sinh học sinh sản (kích thích sinh sản nhân tạo, điều khiển giới tính, tạo con lai…) giúp chủ động sản xuất giống quanh năm, số lượng lớn, chất lượng đồng đều, bảo tồn các loài quý hiếm.

- Góp phần phát triển nuôi trồng thuỷ sản bền vững: Giảm phụ thuộc vào giống khai thác tự nhiên, bảo vệ nguồn lợi và đa dạng sinh học.

b) Một số thành tựu tiêu biểu

- Điều khiển giới tính và tạo đàn đơn tính: Sản xuất cá rô phi đơn tính đực (nhờ xử lí hormone hoặc lai tạo) cho năng suất cao hơn vì cá đực lớn nhanh hơn cá cái.

- Chọn giống bằng chỉ thị phân tử (MAS): Chọn tạo được các dòng tôm sú, tôm thẻ chân trắng sạch bệnh (SPF) và kháng bệnh, tăng trưởng nhanh, được nuôi phổ biến ở Việt Nam và thế giới.

- Lai tạo và chọn lọc giống cá tra, cá rô phi: Tạo được các dòng cá tra, cá rô phi tăng trưởng nhanh, tỉ lệ sống cao phục vụ xuất khẩu.

- Công nghệ tế bào, đa bội thể: Tạo cá, hàu tam bội không sinh sản, dồn năng lượng cho sinh trưởng nên lớn nhanh, thịt ngon (ví dụ hàu tam bội, cá hồi tam bội).

- Ứng dụng công nghệ gene: Trên thế giới đã tạo được cá hồi biến đổi gene (AquAdvantage) sinh trưởng nhanh gấp nhiều lần cá hồi thường — một thành tựu nổi bật của công nghệ chuyển gene trong thuỷ sản.

- Bảo tồn nguồn gene quý: Lưu giữ, bảo quản lạnh tinh trùng/phôi và nhân giống nhân tạo các loài thuỷ sản quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng.

Kết luận: Công nghệ sinh học đóng vai trò then chốt trong việc chọn, tạo giống thuỷ sản có năng suất cao, chất lượng tốt, kháng bệnh và thích nghi tốt; đã đạt nhiều thành tựu như cá rô phi đơn tính, tôm sạch bệnh/kháng bệnh, cá – hàu tam bội, cá hồi biến đổi gene…, góp phần phát triển ngành thuỷ sản hiệu quả và bền vững.