Giải Luyện tập trang 19 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Mã vạch DNA (DNA barcode) là gì?

Mã vạch DNA là một đoạn trình tự DNA ngắn, được chuẩn hóa, nằm ở một vị trí xác định trong hệ gen của sinh vật, có khả năng biến đổi (khác biệt) đủ lớn giữa các loài nhưng lại rất ổn định (ít sai khác) trong cùng một loài. Nhờ đặc điểm đó, đoạn trình tự này được dùng như một "mã vạch" đặc trưng để nhận diện và phân biệt nhanh, chính xác các loài sinh vật với nhau — tương tự như mã vạch hàng hóa dùng để nhận biết từng sản phẩm.

Ở thực vật (bao gồm cây rừng), các vùng gen thường được chọn làm mã vạch DNA là các đoạn gen trong lục lạp như *rbcL*, *matK*, vùng *trnH–psbA*, hoặc vùng ITS trong nhân.

Phân tích vai trò của mã vạch DNA trong lâm nghiệp:

a) Định danh (nhận diện) chính xác loài cây rừng: Mã vạch DNA cho phép xác định nhanh và chính xác loài cây, kể cả khi chỉ có mẫu vật nhỏ, mẫu không còn nguyên vẹn (mảnh gỗ, lá, hạt, rễ) hay mẫu ở giai đoạn non chưa có đặc điểm hình thái rõ ràng — những trường hợp mà phương pháp phân loại dựa vào hình thái bên ngoài khó hoặc không thể làm được.

b) Quản lí, bảo tồn nguồn gen và đa dạng sinh học: Thông qua mã vạch DNA, có thể giám định, lập cơ sở dữ liệu các loài cây rừng, phát hiện loài mới, loài quý hiếm, loài có nguy cơ tuyệt chủng, từ đó phục vụ công tác bảo tồn nguồn gen và đánh giá, bảo vệ đa dạng sinh học của hệ sinh thái rừng.

c) Kiểm soát nguồn gốc lâm sản, chống khai thác và buôn bán gỗ trái phép: Mã vạch DNA giúp truy xuất nguồn gốc, xác định đúng loài gỗ và lâm sản trong lưu thông, thương mại. Nhờ đó có thể phát hiện việc gian lận, trà trộn gỗ của loài quý hiếm/cấm khai thác, góp phần ngăn chặn khai thác, vận chuyển và buôn bán gỗ trái phép.

d) Chọn giống và kiểm tra giống cây lâm nghiệp: Mã vạch DNA được dùng để kiểm tra, xác thực giống cây đưa vào trồng rừng, bảo đảm đúng loài, đúng giống mong muốn; hỗ trợ công tác chọn, tạo và nhân giống cây rừng có năng suất, chất lượng cao.