Giải Khám phá trang 19 Chuyên đề Công nghệ 12
Đề bài
Vì sao việc sử dụng mã vạch DNA trong định danh các loài gây bệnh lại có tác dụng nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu, bệnh hại và bảo vệ môi trường?
Gợi ý trả lời
Mã vạch DNA (DNA barcode) là một đoạn DNA ngắn, chuẩn hóa, có trình tự đặc trưng riêng cho từng loài, dùng để định danh loài một cách nhanh chóng và chính xác. Việc ứng dụng mã vạch DNA để định danh các loài sâu, bệnh hại trong lâm nghiệp giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ và bảo vệ môi trường vì những lí do sau:
a) Định danh nhanh và chính xác loài gây hại: Nhiều loài sâu, bệnh hại (nấm, vi khuẩn, côn trùng) có hình thái rất giống nhau, khó phân biệt bằng mắt thường, đặc biệt ở giai đoạn trứng, ấu trùng hoặc bào tử. Mã vạch DNA dựa trên trình tự gene đặc trưng nên xác định đúng loài gây bệnh một cách nhanh chóng, chính xác, không phụ thuộc vào giai đoạn phát triển. Nhờ đó phát hiện sớm đúng đối tượng cần phòng trừ.
b) Lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp, đúng đối tượng: Khi đã xác định đúng loài gây hại, người ta chọn được đúng thuốc, đúng thiên địch hoặc biện pháp sinh học đặc hiệu để tiêu diệt chính loài đó. Điều này làm tăng hiệu quả phòng trừ, tránh tình trạng dùng sai thuốc gây lãng phí và không diệt được sâu, bệnh.
c) Giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường: Vì phòng trừ đúng đối tượng và đúng thời điểm nên giảm được việc phun thuốc tràn lan, giảm lượng và số lần dùng thuốc hóa học. Nhờ đó hạn chế ô nhiễm đất, nước, không khí, bảo vệ các loài sinh vật có ích (thiên địch, côn trùng thụ phấn) và giữ cân bằng sinh thái của hệ sinh thái rừng.
d) Ngăn chặn sự lây lan và loài xâm lấn: Mã vạch DNA giúp phát hiện sớm, kiểm soát các loài sâu, bệnh hại lạ hoặc loài ngoại lai xâm lấn qua kiểm dịch, ngăn chúng phát tán, bùng phát thành dịch trên diện rộng, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường.
Kết luận: Nhờ định danh nhanh, chính xác loài gây bệnh, mã vạch DNA giúp áp dụng đúng biện pháp phòng trừ, giảm sử dụng hóa chất và phát hiện sớm dịch hại, do đó vừa nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu, bệnh hại vừa bảo vệ môi trường sinh thái.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.