Giải Khám phá trang 19 Chuyên đề Công nghệ 12

Gợi ý trả lời

Phân tích vai trò của mã vạch DNA (DNA barcode) đối với việc bảo tồn các loài động vật rừng quý hiếm

Mã vạch DNA là một đoạn DNA ngắn, chuẩn hoá, có tính đặc trưng cao cho từng loài (ở động vật thường dùng đoạn gene *COI* trên DNA ti thể). So sánh đoạn mã vạch này với ngân hàng dữ liệu mã vạch DNA cho phép nhận diện chính xác loài. Vai trò đối với bảo tồn động vật rừng quý hiếm thể hiện qua các khía cạnh sau:

a) Định danh (nhận diện) chính xác loài
- Mỗi loài có một "mã vạch" DNA riêng, nên chỉ cần một mẫu nhỏ (một sợi lông, mẩu da, giọt máu, mảnh xương, phân...) cũng xác định được đúng loài mà không cần con vật còn nguyên vẹn.
- Giúp phân biệt được các loài gần giống nhau về hình thái, phát hiện các loài mới hoặc các cá thể ở giai đoạn non (ấu trùng, trứng) khó nhận dạng bằng mắt thường → phục vụ việc lập danh mục và đánh giá đúng số loài quý hiếm cần bảo vệ.

b) Giám sát, điều tra quần thể và đa dạng sinh học
- Từ mẫu vật thu ngoài tự nhiên (phân, lông, mẫu môi trường), dùng mã vạch DNA để xác định những loài nào đang hiện diện trong khu rừng mà không phải bắt hay làm tổn hại con vật.
- Theo dõi được sự phân bố, kích thước quần thể, mức độ suy giảm của loài quý hiếm, từ đó đưa ra biện pháp bảo tồn kịp thời.

c) Chống săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã
- Mã vạch DNA cho phép giám định nguồn gốc loài từ các sản phẩm đã bị chế biến, cắt xẻ (thịt, da, sừng, ngà, xương...) mà hình thái không còn nhận ra được.
- Là bằng chứng khoa học có giá trị pháp lí để truy xuất, xử lí các vụ vận chuyển, buôn bán động vật rừng quý hiếm trái phép → hỗ trợ thực thi pháp luật bảo vệ động vật hoang dã.

d) Quản lí nguồn gene và nhân nuôi bảo tồn
- Giúp xác định đúng loài, đánh giá quan hệ di truyền giữa các cá thể, tránh giao phối cận huyết khi nhân nuôi sinh sản (ở vườn thú, trung tâm cứu hộ).
- Hỗ trợ lựa chọn cá thể phù hợp để duy trì đa dạng di truyền của quần thể, phục vụ tái thả về tự nhiên.

Kết luận: Mã vạch DNA là công cụ định danh nhanh, chính xác và ít xâm hại, đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện loài, giám sát quần thể, đấu tranh chống buôn bán trái phép và quản lí nguồn gene, qua đó góp phần bảo tồn hiệu quả các loài động vật rừng quý hiếm.