Đề cương ôn tập Giữa kì 1 Ngữ văn 8 năm 2023–2024 trường THCS Nguyễn Trãi (Bà Rịa - Vũng Tàu)

1

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ I

NĂM HỌC: 2023-2024. MÔN: NGỮ VĂN 8

Phần 1. Kiến thức trọng tâm

1. Văn bản

- Thể loại: Thơ sáu chữ, bảy chữ; Văn bản thông tin giải thích về một hiện tượng tự

nhiên.

- Chủ điểm: Những gương mặt thân yêu; Những bí ẩn của thế giới tự nhiên.

2. Tiếng Việt

- Từ tượng thanh, từ tượng hình

- Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán

Việt;

3.Viết: Luyện viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên.

Phần 2. Định hướng cụ thể

1. Văn bản:

BÀI 1: Những gương mặt thân yêu

Thơ sáu chữ, bảy chữ

1.Khái niệm:

-Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có 6 chữ. Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ.

Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa

dạng.

2.Vần:

-Vần liền là trường hợp tiếng cuối của hai dòng thơ liền liên tiếp vần với nhau.

Vd: Đâu những chiều sương phủ bãi đồng

Lúa mềm xao xác ở ven sông

(Tố Hữu- Nhớ đồng)

-Vần cách là trường hợp tiếng cuối ở hai dòng thơ cách nhau vần với nhau.

Vd: Con nghe dập dờn tiếng lúa

2

Lời ru hóa hạt gạo rồi

Thương mẹ một đời khốn khó

Vẫn giàu những tiếng ru nôi

(Trương Nam Hương- Trong lời mẹ hát)

3.Bố cục của bài thơ:

Bố cục của bài thơ là sự tổ chức, sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định.

Việc xác định bố cục giúp người đọc có cái nhìn tổng quát, biết rõ bài thơ có mấy phần, vị

trí và ranh giới từng phần trong bài thơ, từ đó có thể xác định được mạch cảm xúc của bài

thơ.

4.Cảm hứng chủ đạo:

Cảm hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh liệt, thường gắn với tư tưởng và đánh giá

nhất định được thể hiện xuyên suốt tác phẩm, tác động đến cảm xúc của người đọc

5. Vai trò của tưởng tượng trong tiếp nhận văn học;

Tác phẩm văn học là sản phẩm của trí tưởng tượng, sáng tạo, được thể hiện bằng ngôn từ. Vì

thế, khi đọc văn bản, người đọc cần huy động nhận thức, trải nghiệm, sử dụng kết hợp các

giác quan để tái hiện trong tâm trí mình hình ảnh con người hay bức tranh đời sống mà nhà

văn, nhà thơ đã khắc họa trong văn bản. Nhờ khả năng tưởng tượng, người đọc có thể trải

nghiệm cuộc sống được miêu tả, hóa thân vào các nhân vật từ đó cảm nhận và hiểu văn bản

đầy đủ, sâu sắc hơn.

Văn bản 1: Trong lời mẹ hát

(Trương Nam Hương)

- Chủ đề:Gửi gắm sự yêu thương và lòng

biết ơn đối với mẹ bằng cách sử dụng những

hình ảnh giản dị, thân quen, chân thành và đặc

biệt là lời ru.

- Thông điệp:

- Người mẹ luôn hy sinh tất cả cho con và

luôn tần tảo không ngại gian khó nuôi con

khôn lớn.

- Mẹ chính là động lực sống của con, lời ru

Văn bản 2: Nhớ đồng

(Tố Hữu)

- Chủ đề:Bài thơ là tiếng lòng da diết với

cuộc đời, cuộc sống tự do và say mê cách

mạng của nhân vật trữ tình. Thể hiện khát

vọng tự do, tình yêu nhân dân, đất nước,

yêu cuộc sống của chính mình.

- Thông điệp

-Phải luôn biết yêu thương, trân quý những gì

đang có, yêu thương cuộc sống, con người và

tất cả cảnh vật xung quanh ta.

3 của mẹ đã chắp cánh cho con để con bay cao

bay xa hơn.

-Yêu quê hương và biết ơn những bậc cha anh

đã hi sinh vất vả để giữ gìn và bảo vệ cuộc

sống tươi đẹp.

Bài 2: Những bí ẩn của thế giới tự nhiên

Văn bản thông tin

1; Khái niệm: Văn bản thông tin giải thích một hiện tượng tự nhiên được viết để lí giải

nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của một hiện tượng tự nhiên. Kiểu văn bản này

thường xuất hiện trong các tài liệu khoa học với các dạng như: giải thích trình tự diễn ra các

hiện tượng tự nhiên, giải thích nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của hiện tượng tự nhiên, so

sánh sự giống và khác nhau giữa các hiện tượng tự nhiên, giải thích cách tiếp cận và giải

quyết một vấn đề trong thế giới tự nhiên.

- Phần mở đầu: Giới thiệu khái quát về hiện tượng hoặc quá trình xảy ra hiện tượng

- Phần nội dung: Giải thích nguyên nhân xuất hiện và cách thức diễn ra của hiện tượng tự

nhiên.

- Phần kết thúc (không bắt buộc): thưởng trình bày sự việc cuối của hiện tượng tự nhiên hoặc

tóm tắt nội dung …