Chuyên đề 2 thơ Tố Hữu

Chuyên đề 2: THƠ TỐ HỮU

Phần 1: Một đời người - Một đời thơ

“Dù ai thay ngựa giữa dòng

Đời ta vẫn ngọn cờ hồng cứ đi

Vẫn là ta đó những khi

Đầu voi ra trận cứu nguy giống nòi…”

* TỐ HỮU - CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC

A. KIẾN THỨC CƠ BẢN

I. Ở Tố Hữu có sự thống nhất chặt chẽ giữa nhà cách mạng, nhà chính trị và nhà thơ. Quá trình

sáng tác của Tố Hữu gắn bó làm một với quá trình hoạt động cách mạng của ông và các nhiệm vụ

của Đảng qua các giai đoạn lịch sử.

1/ Từ ấy (1937-1946)

a. Có ba phần:

* “Máu lửa” là những vần thơ ngợi ca lí tưởng, khẳng định niềm tin và tương lai của cách

mạng (“Từ ấy”, “Tiếng hát sông Hương”).

- Nó tố cáo những cảnh bất công trong xã hội, (“Hai đứa bé”, “Vú em”…), kêu gọi

đứng dậy đấu tranh (“Đi đi em”, “Hồn chiến sĩ”....)

* “Xiềng xích” là những sáng tác ở trong tù.

- Nó là tiếng nói của người chiến sĩ nguyện trung thành với lí tưởng, bất chấp “cái chết

đã kề bên” (“Con cá chột nưa”)

- Sự gắn bó thuỷ chung với đất nước, đồng bào, đồng chí (“Nhớ đồng”, “Nhớ

người”…)

* “Giải phóng”… - Nói lên niềm vui của người tù cách mạng được trở về hoạt động. - Nó

ca ngợi thành công của Cách mạng Tháng Tám 1945.

b. Đánh giá:

ThuVienDeThi.com

* “Từ ấy” được viết do sự thôi thúc của hồn thơ sôi nổi Tố Hữu.

* Nó tiếp nối truyền thống thơ ca phục vụ chiến đấu, cổ động cách mạng.

* Nó không tách rời “Thơ mới”. Đó là cái tôi từ chối hạnh phúc cá nhân để lao vào bão

táp cách mạng, cái tôi chân thật, có phần non nớt với những tâm tư sầu muộn trên con đường lột

xác đến với cách mạng.

2/ Việt Bắc (1947-1954)

* Cái tôi của nhà thơ được ẩn mình sau những nhân vật là quần chúng nhân dân.

* Hình tượng Tổ quốc, Đất nước, Chiến khu được miêu tả thật là quần chúng nhân

dân.

* Hướng về nhân dân, tập thơ mang đậm màu sắc dân tộc (vận dụng ca dao, tục ngữ, cách

nói của nhân dân). Phần cuối mang cảm hứng sử thi-trữ tình đầy âm vang thời đại (Ta đi tới, Việt

Bắc…)

3/ Gió lộng (1955-1961)

* Niềm vui trước quan hệ của chủ nghĩa tập thể XHCN hứa hẹn một đời sống ấm no hạnh

phúc và “người yêu người sống để yêu nhau”.

* Cảm hứng lãng mạn với cái tôi đại diện cho dân tộc, cho Đảng và cho thời đại được xuất

hiện.

* Có “những vần thơ tươi xanh” viết về miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội và có

“những vần thơ lửa cháy” bày tỏ tình cảm Bắc - Nam và ý chí đấu tranh thống nhất nước

nhà.

4/ “Ra trận” (1962-1972) và “Máu và hoa” (1972-1977) ra đời trong tình hình cả nước

chống Mỹ.

* Khuynh hướng sử thi, cảm hứng lãng mạn anh hùng đã đặt ra những câu hỏi đầy tự hào:

Dân tộc Việt Nam là ai? Sức mạnh Việt Nam bắt đầu từ đâu?

* Giọng tâm tình chuyển sang nhu cầu chính luận.

* Khuynh hướng khái quát, tổng kết lịch sử vang dội.

ThuVienDeThi.com

* Cho ra hai thiên trường ca về Bác (Theo chân Bác) và về Đất nước nhân dân (Nước non

ngàn dặm).

II. Những nét phong cách cơ bản của thơ Tố Hữu:

1/ Là thơ trữ tình chính trị, đối tượng của văn học là con người được nhìn ở những quan

hệ chính trị. Các vấn đề và sự kiện chính trị đã thành nguồn tình cảm lớn lao và khơi dậy cảm hứng

nghệ thuật.

2/ Nội dung chính trị trong thơ Tố Hữu là lí tưởng dân tộc, dân chủ và xã hội chủ

nghĩa.

Tố Hữu mượn giọng điệu tâm tình để diễn đạt những tình cảm chính trị. Ông cũng

dùng bút pháp tượng trưng ước lệ để thể hiện lí tưởng và ước mơ của mình (Bài “Tiếng chổi

tre”, “Việt Nam - máu và hoa”).

Vì thế cảm hứng chủ đạo trong thơ Tố Hữu là thơ lãng mạn chủ nghĩa. 3/

Về nghệ thuật: Có tính dân tộc rất cao.

* Thơ tuyên truyền nhưng có phẩm chất của thơ ca truyền thống (ca dao, dân ca,

truyện Kiều… - thể thơ lục bát khá nhuần nhuyễn)

* Linh hồn quê hương trong những hình ảnh rất quen thuộc nhưng có sức lay động sâu xa

(Bóng tre, bà mẹ, rặng dừa, ghe thuyền, bến nước…)

* Tính nhạc trong thơ Tố Hữu là nét phong cách đặc sắc nhất.

III. Những nét phong cách của thơ Tố Hữu nó đều chứa đựng hai mặt: mạnh và yếu.

1/ Tố Hữu là nhà thơ của lẽ sống lớn, tình cảm lớn, niềm vui lớn của con người cách

mạng và thời đại cách mạng. …