Gà ESTE
Biết khái niệm, tính chất và một số ứng dụng của este.
I - KHÁI NIỆM, DANH PHÁP
Xét các phản ứng :
1°, H›SO4 (đặc)
C;H¿OH + CH,COOH: ~ t 73 CH¿COOC,Hg + HO
etyl axetat
CH,COOH + HO —[CH;, =CH — CH, _aa
CH;
CH›COO — [CH;]› — g-I -—CH¿;+H;O
CH
isoamyl axetal
Các hợp chất etyl axetat, Isoamyl axetat thuộc loại hợp chất este.
Nhỗ vậy, khi thay nhóm OH ở nhóm cacboxyl của axit cacboxylic bằng nhóm
©f thì đöợc este.
Este đơn chức có công thức chung là RCOOR), trong đó R là gốc hiđrocacbon
hoặc H ; R” là gốc hiđrocacbon.
Este được tạo thành từ axit no đơn chức mạch hở và ancol no đơn chức mạch
hở được gọi là este no đơn chức mạch hở có công thức phân tử C,H,„O›
(vớin>2).
Tên của este RCOOR' gồm tên gốc R` cộng thêm tên gốc axit RCOO (đuôi “at”).
Thí dụ : CHJCOOC,H; : etyl axetat ; CH,=CH-COOCH : metyl acrylat ; ..
II - TÍNH CHẤT VẬT LÍ
Các este là chất lỏng hoặc chất rắn ở điều kiện thường và chúng rất ít tan trong
nước. So với các axit có cùng khối lượng mol phân tử hoặc phân tử có cùng số
nguyên tử cacbon thì este có nhiệt độ sôi và độ tan trong nước thấp hơn hẳn.
Thí dụ :
CH›CH,CH,COOH CH›COOC›;Hg
sôi ở 163,59C sôi ở 77°C
tan nhiều trong nước. ít tan trong nước.
Sở dĩ có sự khác nhau nhiều về độ tan và nhiệt độ sôi giữa este với axit và ancol
là do este không tạo được liên kết hiđro giữa các phân tử este với nhau và khả
năng tạo liên kết hiđro giữa các phân tử este với các phân tử nước rất kém.
Các este thường có mùi thơm đặc trưng : isoamyl axetat có mùi chuối chín ;
etyl butirat và etyl propionat có mùi dứa ; geranyl axetat có mùi hoa hồng
CHaCOOCH2CaHg
Hình 1.1. Benzyl axetat. có Hình 1.2. Jsoamivl axetat
mùi thơm của hoa nhài có mìùi thơm của chuối chín
III - TÍNH CHẤT HOÁ HỌC
Este bị thuỷ phân trong môi trường axit hoặc bazơ.
Thí nghiệm : Cho vào hai ống nghiệm mỗi ống 2 ml etyl axetat, sau đó thêm
vào ống thứ nhất 1 m1 dung dịch H›SO, 20%, vào ống thứ hai 1 m dung dịch
NaOH 30%. Chất lỏng trong cả hai ống nghiệm đều tách thành hai lớp. Lắc đều
cả hai ống nghiệm, lắp ống sinh hàn đồng thời đun sôi nhẹ (có thể đun cách
thuỷ) trong khoảng 5 phút. Trong ống nghiệm thứ nhất, chất lỏng vẫn phân
thành hai lớp ; trong ống nghiệm thứ hai, chất lỏng trở thành đồng nhất.
Giải thích :
— Trong ống nghiệm thứ nhất đã xảy ra phản ứng :
t9, H;SO,
CH¿COOC›H; + HO # 2 CH¿COOH + C,H¿OH
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.