Giải Bài 1 trang 55 VBT Tiếng Việt 5

Gợi ý trả lời

– Nghĩa của từ "hạt" trong mỗi đoạn thơ:

a. Từ hạt trong *"Hạt gạo làng ta..."* chỉ phần nhỏ, chắc và cứng của cây lúa (gạo) — là phần hạt tách ra từ bông lúa, dùng để ăn, để gieo trồng. Đây là sự vật cụ thể vốn có tên gọi là "hạt".

b. Từ hạt trong *"Những hạt mưa..."* (hạt mưa / hạt sương) chỉ giọt nước nhỏ, tròn, trong suốt rơi từ trên xuống. Giọt nước này được gọi là "hạt" vì nó nhỏ và tròn, trông giống hình dạng của hạt thật.

– Nhận xét về nghĩa gốc:

- Nghĩa gốc của từ "hạt" là phần nhỏ, cứng, thường tròn của quả hoặc của cây (như hạt gạo, hạt thóc, hạt đỗ).
- Nghĩa ở câu b (hạt mưa, hạt sương) là nghĩa chuyển: lấy đặc điểm "nhỏ, tròn như hạt" để gọi tên giọt nước.

→ Vì vậy, trong đoạn thơ a (hạt gạo), từ hạt được dùng với nghĩa gốc.