Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Hoạt động trang 75 SGK Vật lí 12

Bài 17. Máy phát điện xoay chiều   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dựa vào đồ thị biểu diễn cường độ dòng điện xoay chiều theo thời gian như Hình 17.3, hãy thực hiện các yêu cầu sau:

a) Xác định chu kì T (s) và tần số f (Hz) của dòng điện xoay chiều.

b) Xác định giá trị cực đại, giá trị hiệu dụng và pha ban đầu của cường độ dòng điện xoay chiều.

c) Viết biểu thức cường độ dòng điện theo thời gian.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 75 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 17.3. Đồ thị biểu diễn cường độ dòng điện xoay chiều theo thời gian. Trục tung là i (A), trục hoành là t (s). Đồ thị hình sin: tại t = 0 thì i = 0 và đang đi lên, đạt cực đại i = 4 A. Giá trị cực đại là 4 A, giá trị cực tiểu là -4 A. Chu kì T = 0,02 s (trên trục t có các mốc 0,01; 0,02; 0,03). Đường cong cắt trục hoành tại t = 0; 0,01; 0,02; 0,03 s.

Lời giải

a) Chu kì T và tần số f

Từ đồ thị, dòng điện lặp lại sau mỗi khoảng thời gian:
$$T = 0{,}02\ \text{s}$$

Tần số của dòng điện xoay chiều:
$$f = \dfrac{1}{T} = \dfrac{1}{0{,}02} = 50\ \text{Hz}$$

b) Giá trị cực đại, giá trị hiệu dụng và pha ban đầu

- Từ đồ thị, biên độ (giá trị cực đại) của cường độ dòng điện:
$$I_0 = 4\ \text{A}$$

- Giá trị hiệu dụng:
$$I = \dfrac{I_0}{\sqrt{2}} = \dfrac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2} \approx 2{,}83\ \text{A}$$

- Tần số góc:
$$\omega = 2\pi f = 2\pi \cdot 50 = 100\pi\ \text{rad/s}$$

- Pha ban đầu: Viết biểu thức dưới dạng $i = I_0\cos(\omega t + \varphi)$. Tại $t = 0$ đồ thị cho $i = 0$ và đang tăng (đi lên), nên:
$$\cos\varphi = 0 \quad\text{và}\quad \varphi < 0 \;\Rightarrow\; \varphi = -\dfrac{\pi}{2}\ \text{rad}$$

c) Biểu thức cường độ dòng điện theo thời gian

Thay $I_0 = 4\ \text{A}$, $\omega = 100\pi\ \text{rad/s}$ và $\varphi = -\dfrac{\pi}{2}\ \text{rad}$:
$$i = 4\cos\left(100\pi t - \dfrac{\pi}{2}\right)\ (\text{A})$$

(Có thể viết gọn dưới dạng sin: $i = 4\sin(100\pi t)\ (\text{A})$.)

Kiểm tra: Tại $t = 0$: $i = 4\cos\left(-\dfrac{\pi}{2}\right) = 0$ và đang tăng — đúng với đồ thị. Tại $t = \dfrac{T}{4} = 0{,}005\ \text{s}$: $i = 4\cos(0) = 4\ \text{A}$ (cực đại) — phù hợp.

Đáp số

T = 0,02 s; f = 50 HzI₀ = 4 A; I = 2√2 ≈ 2,83 A; φ = −π/2 radi = 4cos(100πt − π/2) A (hay i = 4sin(100πt) A)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.