Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi 1 trang 112 SGK Vật lí 12

Bài 23. An toàn phóng xạ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy tìm hiểu và nêu thêm nguyên tắc an toàn phóng xạ. Việc tuân thủ quy tắc an toàn phóng xạ có vai trò gì?

Lời giải

a) Một số nguyên tắc an toàn phóng xạ (nêu thêm):

- *Giảm thời gian tiếp xúc:* liều chiếu xạ tỉ lệ với thời gian ở trong vùng có phóng xạ, nên cần rút ngắn tối đa thời gian làm việc với nguồn phóng xạ.

- *Tăng khoảng cách tới nguồn:* cường độ bức xạ giảm nhanh theo khoảng cách (xấp xỉ tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách I∼1d2I \sim \dfrac{1}{d^{2}}), nên cần đứng xa nguồn, dùng kẹp, cánh tay robot hay dụng cụ điều khiển từ xa thay cho tay trần.

- *Dùng vật che chắn thích hợp:* đặt giữa người và nguồn những lớp vật liệu hấp thụ bức xạ (giấy/nhựa cho tia α\alpha, nhôm/thủy tinh hữu cơ cho tia β\beta, chì hoặc bê tông dày cho tia γ\gamma và tia X).

- *Bảo quản, lưu giữ và vận chuyển nguồn phóng xạ trong thùng, hộp chuyên dụng* có kí hiệu cảnh báo phóng xạ; khoanh vùng, đặt biển báo và kiểm soát người ra vào khu vực có phóng xạ.

- *Trang bị phương tiện bảo hộ và thiết bị đo liều cá nhân:* mặc quần áo bảo hộ, đeo găng, khẩu trang, tránh để chất phóng xạ xâm nhập cơ thể qua đường ăn uống, hô hấp, vết thương; đeo liều kế để theo dõi liều đã nhận.

- *Thu gom và xử lí chất thải phóng xạ đúng quy định,* không thải bừa bãi ra môi trường; tuân thủ giới hạn liều cho phép và sự hướng dẫn, giám sát của cơ quan an toàn bức xạ.

b) Vai trò của việc tuân thủ quy tắc an toàn phóng xạ:

Việc tuân thủ nghiêm các quy tắc an toàn phóng xạ giúp hạn chế đến mức thấp nhất liều bức xạ mà con người phải nhận, nhờ đó bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người làm việc với nguồn phóng xạ cũng như của cộng đồng dân cư, tránh được các tổn thương do bức xạ gây ra (bỏng, rối loạn chức năng cơ thể, biến đổi gene, ung thư…). Đồng thời nó giúp ngăn ngừa ô nhiễm phóng xạ ra môi trường, bảo đảm việc khai thác, ứng dụng năng lượng và kĩ thuật hạt nhân (trong y học, công nghiệp, nông nghiệp, nghiên cứu…) được an toàn và hiệu quả.

Đáp số

Nguyên tắc: giảm thời gian tiếp xúc, tăng khoảng cách tới nguồn, dùng vật che chắn phù hợp, bảo quản – cảnh báo – kiểm soát nguồn, trang bị bảo hộ và liều kế, xử lí chất thải đúng quy địnhVai trò: giảm liều bức xạ nhận phải, bảo vệ sức khỏe con người và môi trường, bảo đảm ứng dụng phóng xạ an toàn, hiệu quả

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.