Giải Câu hỏi trang 95 SGK Vật lí 12
Đề bài
Giải thích tại sao các chất cấu tạo từ cùng một loại nguyên tố nhưng khối lượng riêng vẫn có thể khác nhau.
Lời giải
Phân tích
Khối lượng riêng của một chất được xác định bởi:
Trong đó là khối lượng của khối chất và là thể tích của nó. Xét trong một đơn vị thể tích, nếu gọi là số nguyên tử chứa trong một đơn vị thể tích (mật độ nguyên tử) và là khối lượng của mỗi nguyên tử thì:
Giải thích
Các chất cấu tạo từ cùng một loại nguyên tố thì mỗi nguyên tử có khối lượng gần như nhau. Do đó khối lượng riêng chủ yếu phụ thuộc vào mật độ nguyên tử , tức là phụ thuộc vào việc các nguyên tử được sắp xếp sát nhau hay thưa nhau trong vật chất.
Với cùng một nguyên tố, các nguyên tử có thể liên kết và sắp xếp theo những cấu trúc khác nhau (các dạng thù hình khác nhau, hoặc ở các trạng thái rắn – lỏng – khí, các điều kiện nhiệt độ và áp suất khác nhau). Khi các nguyên tử sắp xếp càng chặt thì càng lớn nên càng lớn; khi chúng sắp xếp càng thưa thì nhỏ, nhỏ.
Ví dụ: Kim cương và than chì đều được tạo từ nguyên tố carbon, nhưng do cách sắp xếp các nguyên tử trong mạng tinh thể khác nhau (mật độ nguyên tử khác nhau) nên kim cương có g/cm³, còn than chì chỉ có g/cm³.
Kết luận
Dù cấu tạo từ cùng một loại nguyên tố, các chất vẫn có thể có khối lượng riêng khác nhau vì khối lượng riêng phụ thuộc vào mật độ sắp xếp (số nguyên tử trong một đơn vị thể tích), mà mật độ này thay đổi theo cách các nguyên tử liên kết và sắp xếp trong từng cấu trúc.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.