Giải Bài 2 trang 88 SGK Vật lí 12
Đề bài
Đặt một thanh nam châm thẳng ở gần một khung dây kín ABCD như Hình 20.5. Xác định chiều của dòng điện cảm ứng xuất hiện trong khung dây khi đưa nam châm lại gần khung dây.
Hình 20.5: Một thanh nam châm thẳng nằm ngang, đầu N (bên trái) và đầu S (bên phải) hướng về phía khung dây. Bên phải là khung dây kín hình chữ nhật ABCD đặt nghiêng: đỉnh C ở trên cùng bên phải, B ở giữa bên trái phía trên, D ở dưới bên phải, A ở dưới cùng bên trái. Trục của thanh nam châm (đường nét đứt nằm ngang) đi qua tâm khung dây.
Lời giải
Bước 1. Xác định cực của nam châm ở gần khung và chiều cảm ứng từ của nam châm qua khung.
Theo Hình 20.5, đầu nam châm hướng về phía khung ABCD là cực S. Các đường sức từ ở bên ngoài nam châm luôn đi vào cực S, nên tại vị trí khung, cảm ứng từ do nam châm gây ra có chiều hướng về phía nam châm (hướng từ khung sang trái, về phía cực S).
Bước 2. Xét sự biến thiên của từ thông khi đưa nam châm lại gần.
Khi đưa nam châm lại gần, cảm ứng từ tại khung tăng (chiều không đổi), nên từ thông gửi qua khung tăng:
Bước 3. Áp dụng định luật Len‑xơ.
Dòng điện cảm ứng có chiều chống lại sự tăng của từ thông, nên cảm ứng từ do nó sinh ra trong lòng khung phải ngược chiều với của nam châm, tức hướng ra xa nam châm. Hệ quả: mặt khung quay về phía nam châm trở thành một cực S, nó đẩy cực S đang tiến lại gần (hai cực cùng tên đẩy nhau) — đúng tinh thần Len‑xơ.
Bước 4. Suy ra chiều dòng điện trên khung ABCD.
Áp dụng quy tắc nắm tay phải: để cảm ứng từ trong lòng khung hướng ra xa nam châm, thì khi nhìn từ phía nam châm vào khung (nhìn dọc trục, cùng chiều cảm ứng), dòng điện chạy theo chiều kim đồng hồ.
Theo Hình 20.5, khung đặt nghiêng với cạnh gần người quan sát là cạnh (A ở dưới, B ở trên), cạnh xa là cạnh (D ở dưới, C ở trên). Khi đặt mắt ở phía nam châm nhìn vào mặt khung, bốn đỉnh có vị trí: dưới‑phải, trên‑phải, trên‑trái, dưới‑trái. Chiều kim đồng hồ ứng với thứ tự:
*(Lưu ý: trên hình vẽ phối cảnh (nhìn xiên) thứ tự trông như cùng chiều kim đồng hồ, nhưng khi nhìn trực diện từ phía nam châm thì chiều đó là ngược kim đồng hồ; chiều đúng của dòng cảm ứng là .)*
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.