Giải Hoạt động trang 80 SGK Vật lí 12
Đề bài
1. Tại sao dây đàn ghi ta điện cần làm bằng thép?
2. Vì sao đàn ghi ta điện có cấu tạo đặc và không có hộp cộng hưởng mà ta vẫn nghe được âm thanh phát ra từ dây đàn?
3. Vận dụng biểu thức về suất điện động cảm ứng:
hãy giải thích vì sao khi gảy dây đàn mạnh hoặc nhẹ thì độ to của âm thay đổi tương ứng.
Lời giải
1. Vì sao dây đàn ghi ta điện cần làm bằng thép?
Đàn ghi ta điện hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ. Bộ phận thu âm (pick-up) gồm một nam châm vĩnh cửu đặt trong lòng một cuộn dây nhỏ, nằm ngay dưới dây đàn.
Thép là vật liệu sắt từ, nên khi đặt dây thép gần nam châm, dây đàn bị nhiễm từ và trở thành một nam châm. Nhờ vậy, khi dây rung, từ trường do dây tạo ra ở vùng cuộn dây sẽ biến thiên và làm xuất hiện suất điện động cảm ứng trong cuộn dây.
Nếu dùng dây bằng vật liệu không nhiễm từ (ví dụ nylon), dây sẽ không bị từ hoá, khi rung không làm từ thông qua cuộn dây biến thiên → không có tín hiệu điện. Vì vậy dây đàn ghi ta điện phải làm bằng thép.
2. Vì sao đàn ghi ta điện đặc, không có hộp cộng hưởng mà vẫn nghe được âm thanh?
Ở đàn ghi ta thường (acoustic), âm được khuếch đại nhờ hộp cộng hưởng bằng cơ học, nên thân đàn rỗng.
Ở đàn ghi ta điện, âm không được khuếch đại bằng hộp cộng hưởng mà bằng con đường điện – từ:
- Dây thép (đã nhiễm từ) rung phía trên cuộn dây → từ thông qua cuộn dây biến thiên → trong cuộn dây xuất hiện suất điện động cảm ứng biến thiên theo đúng dao động của dây đàn.
- Tín hiệu điện này được đưa tới bộ khuếch đại rồi tới loa; loa biến tín hiệu điện trở lại thành dao động âm và phát ra âm thanh to.
Vì âm được tạo lại ở loa chứ không ở thân đàn, nên thân đàn có thể làm đặc và không cần hộp cộng hưởng mà ta vẫn nghe được âm thanh.
3. Giải thích độ to của âm thay đổi theo lực gảy, dùng
Khi gảy dây, dây rung làm khoảng cách giữa dây và cuộn dây thay đổi, do đó từ thông qua cuộn dây biến thiên và sinh ra suất điện động cảm ứng:
- Gảy mạnh: dây rung với biên độ lớn, dây di chuyển lại gần rồi ra xa cuộn dây một đoạn lớn trong mỗi chu kì → độ biến thiên từ thông lớn → tốc độ biến thiên lớn → lớn → tín hiệu điện mạnh → loa phát ra âm to.
- Gảy nhẹ: dây rung với biên độ nhỏ, nhỏ → nhỏ → nhỏ → tín hiệu điện yếu → loa phát ra âm nhỏ.
Vậy độ to của âm thay đổi tương ứng với lực gảy dây: gảy càng mạnh thì suất điện động cảm ứng càng lớn và âm càng to.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.