Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Bài 2 trang 54 SGK Vật lí 12

Bài 13. Bài tập về khí lí tưởng   Đã kiểm

Đề bài

Hãy dùng phương trình pVT\dfrac{pV}{T} = hằng số để giải Bài tập ví dụ 3.

Lời giải

Tóm tắt. Lượng khí trong bóng không đổi, xét hai trạng thái của cùng lượng khí:

- Trạng thái 1 (vừa bơm xong, dưới mặt đất): p1=1,02⋅105p_1 = 1{,}02\cdot10^5 Pa; T1=300T_1 = 300 K; bán kính r1r_1 (cần tìm).
- Trạng thái 2 (ở tầng khí quyển cao): p2=0,3⋅105p_2 = 0{,}3\cdot10^5 Pa; T2=200T_2 = 200 K; bán kính r2=10r_2 = 10 m.

Bước 1. Áp dụng phương trình trạng thái khí lí tưởng. Với một lượng khí xác định:

pVT=hằng số  ⇒  p1V1T1=p2V2T2\frac{pV}{T} = \text{hằng số} \;\Rightarrow\; \frac{p_1 V_1}{T_1} = \frac{p_2 V_2}{T_2}

Bước 2. Thay thể tích theo bán kính. Bóng hình cầu nên V=43πr3V = \dfrac{4}{3}\pi r^3. Thừa số 43π\dfrac{4}{3}\pi ở hai vế triệt tiêu:

p1 r13T1=p2 r23T2\frac{p_1\, r_1^3}{T_1} = \frac{p_2\, r_2^3}{T_2}

Bước 3. Suy ra r1r_1.

r13=r23⋅p2p1⋅T1T2=103⋅0,3⋅1051,02⋅105⋅300200≈441,2 m3r_1^3 = r_2^3\cdot\frac{p_2}{p_1}\cdot\frac{T_1}{T_2} = 10^3\cdot\frac{0{,}3\cdot10^5}{1{,}02\cdot10^5}\cdot\frac{300}{200} \approx 441{,}2\ \text{m}^3

r1=441,23≈7,6 mr_1 = \sqrt[3]{441{,}2} \approx 7{,}6\ \text{m}

Kiểm tra chiều hợp lí: r1≈7,6r_1 \approx 7{,}6 m <r2=10< r_2 = 10 m. Khi bóng bay lên cao, áp suất khí quyển giảm mạnh (từ 1,02⋅1051{,}02\cdot10^5 Pa xuống 0,3⋅1050{,}3\cdot10^5 Pa) nên bóng nở to ra, dù nhiệt độ có giảm — phù hợp định tính.

Vậy bán kính của bóng khi vừa bơm xong phải bằng khoảng r1≈7,6r_1 \approx 7{,}6 m.

Đáp số

r1≈7,6r_1 \approx 7{,}6 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.