Giải Hoạt động 1 trang 46 SGK Vật lí 12

Lời giải

## Biểu diễn các quá trình trên đồ thị $(p - V)$

Nhận xét Hình 11.1. Hình 11.1 vẽ trong hệ toạ độ $(p - T)$, lượng khí xác định chuyển trạng thái theo đường gấp khúc $1 \to 2 \to 3$ gồm hai chặng. Muốn vẽ lại trong hệ $(p - V)$, với mỗi chặng ta xác định đại lượng nào không đổi rồi dùng dạng đồ thị tương ứng của các đẳng quá trình.

Nhắc lại dạng đường trong hệ $(p - V)$:

- Đẳng tích ($V$ không đổi): đoạn thẳng song song với trục $Op$ (thẳng đứng).
- Đẳng áp ($p$ không đổi): đoạn thẳng song song với trục $OV$ (nằm ngang).

---

### a) Quá trình $1 \to 2$

Trong hệ $(p - T)$, đoạn $1 \to 2$ là đường thẳng đi qua gốc toạ độ $O$, tức là
$$\frac{p}{T} = \text{const}.$$
Theo định luật Charles, đây là quá trình đẳng tích: thể tích không đổi $V_2 = V_1$, còn $p$ và $T$ cùng tăng.

Trong hệ $(p - V)$: vì $V = V_1$ không đổi nên đường biểu diễn là đoạn thẳng đứng, song song với trục $Op$, đi lên từ điểm $1\,(V_1,\,p_1)$ đến điểm $2\,(V_1,\,p_2)$ với $p_2 > p_1$.

---

###

b) Quá trình $2 \to 3$

Trong hệ $(p - T)$, đoạn $2 \to 3$ là đường nằm ngang: áp suất không đổi $p_3 = p_2$, còn $T$ tiếp tục tăng. Đây là quá trình đẳng áp. Theo định luật Gay‑Lussac (đẳng áp)
$$\frac{V}{T} = \text{const},$$
nên $T$ tăng thì $V$ tăng, do đó $V_3 > V_2 = V_1$.

Trong hệ $(p - V)$: vì $p = p_2$ không đổi nên đường biểu diễn là đoạn thẳng nằm ngang, song song với trục $OV$, đi sang phải từ điểm $2\,(V_1,\,p_2)$ đến điểm $3\,(V_3,\,p_2)$.

---

### Kết luận

Đồ thị trong hệ $(p - V)$ là đường gấp khúc $1 \to 2 \to 3$: đi thẳng đứng lên trên ($1 \to 2$, đẳng tích) rồi rẽ ngang sang phải ($2 \to 3$, đẳng áp). Kiểm tra: $1 \to 2$ giữ $V$ không đổi $\Rightarrow$ thẳng đứng; $2 \to 3$ giữ $p$ không đổi $\Rightarrow$ nằm ngang — phù hợp với các quá trình đọc được từ Hình 11.1.

Đáp số