Sách giáo khoa Vật lí 12

Giải Câu hỏi 1 trang 43 SGK Vật lí 12

Bài 10. Định luật Charles   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ứng với các áp suất khác nhau của cùng một lượng khí, ta có những đường đẳng áp khác nhau. Hình 10.2 vẽ hai đường đẳng áp của cùng một lượng khí ứng với hai áp suất $p_1$ và $p_2$. Hãy so sánh $p_1$ và $p_2$.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 43 · mở sách.
Mô tả hình bằng lời

Hình 10.2. Các đường đẳng áp: hệ trục toạ độ trục tung V, trục hoành T(K), gốc O. Từ gốc O vẽ hai đường thẳng đi lên (kéo dài bằng nét đứt về phía gốc). Đường phía trên dốc hơn ứng với $p_1$, đường phía dưới thoải hơn ứng với $p_2$.

Lời giải

Cơ sở lí thuyết (định luật Charles):

Với một lượng khí xác định, trong quá trình đẳng áp thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối:

$$\frac{V}{T} = \text{hằng số} \Rightarrow V = \frac{nR}{p}\,T.$$

Trên đồ thị $V - T$, mỗi đường đẳng áp là một đường thẳng đi qua gốc toạ độ $O$ với hệ số góc (độ dốc)

$$k = \frac{nR}{p}.$$

Phân tích hai đường:

- Vì cùng một lượng khí nên $nR$ như nhau ở cả hai đường, do đó độ dốc $k$ chỉ phụ thuộc vào áp suất: áp suất càng nhỏ thì $k$ càng lớn, tức đường càng dốc.
- Cách khác: xét tại cùng một nhiệt độ $T$, ta có $V = \dfrac{nR}{p}T$, nên đường nào nằm cao hơn (ứng với $V$ lớn hơn) thì áp suất $p$ nhỏ hơn.

So sánh:

Theo Hình 10.2, đường ứng với $p_1$ dốc hơn (độ dốc lớn hơn) đường ứng với $p_2$. Mà độ dốc lớn hơn ứng với áp suất nhỏ hơn, nên:

$$k_1 > k_2 \Rightarrow \frac{nR}{p_1} > \frac{nR}{p_2} \Rightarrow p_1 < p_2.$$

Kết luận: Đường đẳng áp càng dốc thì ứng với áp suất càng nhỏ, do đó $p_1 < p_2$.

Đáp số

$p_1 < p_2$

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.