Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Câu hỏi 1 trang 23 SGK Vật lí 11

Bài 5. Động năng, thế năng. Sự chuyển hoá năng lượng trong dao động điều hoà   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một con lắc lò xo có vật nặng khối lượng 0,4 kg, dao động điều hoà. Đồ thị vận tốc v theo thời gian t như Hình 5.7. Tính:

a) Vận tốc cực đại của vật.

b) Động năng cực đại của vật.

c) Thế năng cực đại của con lắc.

d) Độ cứng k của lò xo.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 23 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 5.7: Đồ thị vận tốc vv (cm/s) theo thời gian tt (s) có dạng đường cong hình sin. Tại t=0t = 0 thì v=0,3v = 0{,}3 cm/s; đường cong giảm xuống cắt trục tại t≈0,3t \approx 0{,}3 s (đọc theo lưới, nằm giữa hai vạch 0,2 s và 0,4 s), đạt giá trị cực tiểu v=−0,3v = -0{,}3 cm/s tại t=0,6t = 0{,}6 s, rồi tăng lên cắt trục tại t≈0,9t \approx 0{,}9 s (đọc theo lưới, nằm giữa hai vạch 0,8 s và 1,0 s) và đạt giá trị cực đại v=0,3v = 0{,}3 cm/s tại t=1,2t = 1{,}2 s. Chu kì dao động T=1,2T = 1{,}2 s; vận tốc cực đại vmax⁡=0,3v_{\max} = 0{,}3 cm/s.

Lời giải

Phân tích dữ kiện từ đồ thị (Hình 5.7):

Từ đồ thị vận tốc, ta đọc được:
- Vận tốc cực đại (biên độ của đồ thị): vmax⁡=0,3v_{\max} = 0{,}3 cm/s =0,003= 0{,}003 m/s.
- Chu kì dao động: T=1,2T = 1{,}2 s (khoảng thời gian để đồ thị lặp lại một chu kì đầy đủ).

Khối lượng vật: m=0,4m = 0{,}4 kg.

a) Vận tốc cực đại của vật

Đọc trực tiếp trên đồ thị, giá trị lớn nhất của vv là:
vmax⁡=0,3 cm/s=0,003 m/s.v_{\max} = 0{,}3 \text{ cm/s} = 0{,}003 \text{ m/s}.

b) Động năng cực đại của vật

Động năng cực đại ứng với lúc vật qua vị trí cân bằng (vận tốc đạt vmax⁡v_{\max}):
Wđ,max=12mvmax⁡2=12⋅0,4⋅(0,003)2=1,8⋅10−6 J.W_{\text{đ,max}} = \frac{1}{2}m v_{\max}^{2} = \frac{1}{2}\cdot 0{,}4 \cdot (0{,}003)^{2} = 1{,}8\cdot 10^{-6}\text{ J}.

c) Thế năng cực đại của con lắc

Trong dao động điều hoà, cơ năng được bảo toàn và có sự chuyển hoá qua lại giữa động năng và thế năng. Thế năng cực đại (lúc vật ở biên, v=0v = 0) bằng động năng cực đại (lúc vật qua vị trí cân bằng, thế năng bằng 0), và bằng cơ năng của con lắc:
Wt,max=W=Wđ,max=1,8⋅10−6 J.W_{\text{t,max}} = W = W_{\text{đ,max}} = 1{,}8\cdot 10^{-6}\text{ J}.

d) Độ cứng kk của lò xo

Tần số góc của dao động:
ω=2πT=2π1,2≈5,24 rad/s.\omega = \frac{2\pi}{T} = \frac{2\pi}{1{,}2} \approx 5{,}24 \text{ rad/s}.

Với con lắc lò xo ω=km\omega = \sqrt{\dfrac{k}{m}}, suy ra:
k=mω2=0,4⋅(5,24)2≈11 N/m.k = m\omega^{2} = 0{,}4 \cdot (5{,}24)^{2} \approx 11 \text{ N/m}.

*Kiểm tra lại:* Biên độ A=vmax⁡ω=0,0035,24≈5,7⋅10−4A = \dfrac{v_{\max}}{\omega} = \dfrac{0{,}003}{5{,}24} \approx 5{,}7\cdot 10^{-4} m. Thế năng cực đại Wt,max=12kA2=12⋅11⋅(5,7⋅10−4)2≈1,8⋅10−6W_{\text{t,max}} = \dfrac{1}{2}kA^{2} = \dfrac{1}{2}\cdot 11 \cdot (5{,}7\cdot 10^{-4})^{2} \approx 1{,}8\cdot 10^{-6} J, đúng bằng kết quả ở ý c). Vậy các đáp số phù hợp.

Đáp số

a) vmax=0,3v_{max} = 0,3 cm/s =0,003= 0,003 m/sb) Wđ,max≈1,8.10−6W_{đ,max} \approx 1,8.10^{-6} Jc) Wt,max≈1,8.10−6W_{t,max} \approx 1,8.10^{-6} Jd) k≈11k \approx 11 N/m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.