Giải Hoạt động trang 66 SGK Vật lí 11
Đề bài
Hãy chứng tỏ rằng vectơ cường độ điện trường có:
a) Phương trùng với phương của lực điện tác dụng lên điện tích.
b) Chiều cùng với chiều của lực điện khi , ngược chiều với chiều của lực điện khi .
c) Độ lớn của vectơ cường độ điện trường bằng độ lớn của lực điện tác dụng lên điện tích 1 C đặt tại điểm ta xét.
Lời giải
Cơ sở lí thuyết (theo SGK): Khi đặt một điện tích thử tại một điểm trong điện trường thì nó chịu tác dụng của lực điện . Thương số không phụ thuộc vào mà chỉ đặc trưng cho điện trường tại điểm đó, nên người ta định nghĩa vectơ cường độ điện trường tại điểm xét là:
Suy ra . Từ hệ thức này ta chứng tỏ được ba tính chất:
a) Phương của trùng với phương của lực điện.
Ta có , tức bằng tích của một số (vô hướng) với vectơ . Tích của một số với một vectơ luôn là một vectơ cùng giá (cùng phương) với vectơ ban đầu. Vậy có phương trùng với phương của lực điện tác dụng lên điện tích. (đpcm)
b) Chiều của so với chiều của lực điện.
Xét số nhân với trong hệ thức :
- Khi thì , nhân một số dương với cho vectơ cùng chiều với .
- Khi thì , nhân một số âm với cho vectơ ngược chiều với .
Vậy cùng chiều với lực điện khi và ngược chiều với lực điện khi . (đpcm)
c) Độ lớn của .
Lấy độ lớn hai vế của ta được:
Nếu điện tích đặt tại điểm xét là thì , do đó:
Nghĩa là độ lớn cường độ điện trường tại một điểm bằng độ lớn của lực điện tác dụng lên điện tích đặt tại điểm đó. (đpcm)
Kết luận: Từ định nghĩa suy ra trực tiếp cả ba tính chất về phương, chiều và độ lớn của vectơ cường độ điện trường.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.