Sách giáo khoa Vật lí 11

Giải Hoạt động 1 trang 65 SGK Vật lí 11

Bài 17. Khái niệm điện trường   Đã kiểm chéo

Đề bài

Đặt điện tích q cách điện tích Q một khoảng r (Hình 17.1).

Có phải không khí đã truyền tương tác điện từ điện tích Q tới điện tích q hay không?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 65 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ hai điện tích điểm q và Q đặt cách nhau. Trường hợp trên: điện tích q dương (dấu +) và điện tích Q dương (dấu +) nằm trên cùng một đường thẳng; lực F⃗Qq\vec{F}_{Qq} tác dụng lên q và lực F⃗qQ\vec{F}_{qQ} tác dụng lên Q hướng ra xa nhau (đẩy nhau). Trường hợp dưới: điện tích q âm (dấu −) và điện tích Q dương (dấu +); các lực F⃗Qq\vec{F}_{Qq} và F⃗qQ\vec{F}_{qQ} hướng về phía nhau (hút nhau). Hai điện tích cách nhau một khoảng r.

Lời giải

Trả lời: Không phải không khí đã truyền tương tác điện từ điện tích QQ tới điện tích qq.

- Hai điện tích QQ và qq đặt cách nhau khoảng rr, không hề tiếp xúc trực tiếp, nhưng vẫn tác dụng lực lên nhau (đẩy nhau khi cùng dấu, hút nhau khi trái dấu). Đây là tương tác giữa hai vật ở xa nhau.

- Nếu cho rằng không khí là môi trường truyền tương tác này thì khi đặt hai điện tích trong chân không (không có không khí), lẽ ra chúng không còn tác dụng lực lên nhau. Nhưng thực tế thí nghiệm cho thấy trong chân không hai điện tích vẫn hút hoặc đẩy nhau (lực thậm chí còn lớn hơn một chút so với trong không khí). Vậy không khí không phải là tác nhân truyền tương tác.

- Tương tác điện được truyền đi là nhờ một dạng vật chất đặc biệt tồn tại xung quanh mỗi điện tích, gọi là điện trường. Điện tích QQ gây ra điện trường trong không gian bao quanh nó; chính điện trường của QQ tại vị trí đặt qq đã tác dụng lực điện lên qq (và ngược lại, điện trường của qq tác dụng lực lên QQ). Không khí chỉ là môi trường tình cờ có mặt, không đóng vai trò truyền lực.

Đáp số

Không. Tương tác điện được truyền qua điện trường bao quanh các điện tích, không phải qua không khí (bằng chứng: trong chân không hai điện tích vẫn tương tác với nhau).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.