Giải Câu hỏi trang 14 SGK Vật lí 11
Đề bài
Ta có thể dựa vào đồ thị của dao động điều hoà để xác định vận tốc và gia tốc của vật được không?
Lời giải
Có thể xác định được, vì trong dao động điều hoà li độ, vận tốc và gia tốc liên hệ chặt chẽ với nhau qua phương trình .
a) Xác định vận tốc từ đồ thị
Vận tốc là đạo hàm của li độ theo thời gian:
Về mặt đồ thị, vận tốc tại một thời điểm chính là độ dốc (hệ số góc) của tiếp tuyến với đường tại điểm đó.
- Nơi đồ thị dốc nhất (khi vật qua vị trí cân bằng ): tốc độ lớn nhất .
- Nơi đồ thị có đỉnh hoặc đáy (vị trí biên ): tiếp tuyến nằm ngang, .
Từ đồ thị ta đọc được biên độ và chu kì , suy ra , nên có thể viết phương trình vận tốc:
b) Xác định gia tốc từ đồ thị
Gia tốc là đạo hàm của vận tốc theo thời gian, và trong dao động điều hoà nó luôn tỉ lệ với li độ:
Như vậy, khi đã biết (từ chu kì ) và đọc được giá trị li độ tại mỗi thời điểm trên đồ thị, ta tính ngay được gia tốc tương ứng.
- Ở vị trí biên : gia tốc có độ lớn cực đại .
- Ở vị trí cân bằng : gia tốc bằng .
Kết luận: Hoàn toàn có thể dựa vào đồ thị để xác định vận tốc (bằng độ dốc tiếp tuyến) và gia tốc (qua hệ thức ) của vật dao động điều hoà.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.