Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 2 trang 53 SGK Vật lí 10

Bài 12. Chuyển động ném   Đã kiểm

Đề bài

Người ta bắn một viên bi với vận tốc ban đầu 4 m/s hướng lên theo phương xiên 45∘45^\circ so với phương nằm ngang. Coi sức cản của không khí là không đáng kể.

a) Viên bi đạt tầm cao H vào lúc nào?

b) Tính tầm cao H.

c) Gia tốc của viên bi ở tầm cao H có giá trị bằng bao nhiêu?

Lời giải

Phân tích chuyển động ném xiên

Chọn gốc tọa độ OO tại điểm bắn, trục OxOx nằm ngang theo chiều bay, trục OyOy thẳng đứng hướng lên. Lấy g=9,8 m/s2g = 9{,}8\ \text{m/s}^2.

Chuyển động ném xiên được phân tích thành hai thành phần độc lập. Vận tốc ban đầu:

v0x=v0cos⁡45∘=4⋅22=22≈2,83 m/sv_{0x} = v_0\cos 45^\circ = 4\cdot\dfrac{\sqrt{2}}{2} = 2\sqrt{2}\approx 2{,}83\ \text{m/s}

v0y=v0sin⁡45∘=4⋅22=22≈2,83 m/sv_{0y} = v_0\sin 45^\circ = 4\cdot\dfrac{\sqrt{2}}{2} = 2\sqrt{2}\approx 2{,}83\ \text{m/s}

- Theo phương OxOx: chuyển động thẳng đều, vx=v0xv_x = v_{0x} không đổi.
- Theo phương OyOy: chuyển động chậm dần đều với gia tốc gg hướng xuống, vy=v0y−gtv_y = v_{0y} - g t.

a) Thời điểm viên bi đạt tầm cao HH

Tại tầm cao, thành phần vận tốc theo phương thẳng đứng bằng 00:

vy=v0y−gt=0  ⇒  t=v0yg=229,8≈0,29 sv_y = v_{0y} - g t = 0 \;\Rightarrow\; t = \dfrac{v_{0y}}{g} = \dfrac{2\sqrt{2}}{9{,}8}\approx 0{,}29\ \text{s}

b) Tầm cao HH

Độ cao theo phương OyOy: y=v0y t−12gt2y = v_{0y}\,t - \dfrac{1}{2}g t^2. Thay t=v0ygt = \dfrac{v_{0y}}{g} ta được công thức tắt:

H=v0y22g=(22)22⋅9,8=819,6≈0,41 mH = \dfrac{v_{0y}^2}{2g} = \dfrac{(2\sqrt{2})^2}{2\cdot 9{,}8} = \dfrac{8}{19{,}6}\approx 0{,}41\ \text{m}

c) Gia tốc của viên bi ở tầm cao HH

Bỏ qua sức cản không khí, trong suốt quá trình bay vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực P⃗=mg⃗\vec{P} = m\vec{g}. Do đó gia tốc của viên bi tại mọi điểm trên quỹ đạo (kể cả tại tầm cao, dù lúc đó vy=0v_y = 0) đều bằng gia tốc rơi tự do:

a=g=9,8 m/s2, hướng thẳng đứng xuống dướia = g = 9{,}8\ \text{m/s}^2,\ \text{hướng thẳng đứng xuống dưới}

Tại tầm cao vận tốc theo phương thẳng đứng bằng 00 nhưng gia tốc vẫn bằng gg — đó là lý do ngay sau đó viên bi bắt đầu rơi xuống.

Đáp số

a) t=229,8≈0,29t = \dfrac{2\sqrt{2}}{9{,}8} \approx 0{,}29 sb) H≈0,41H \approx 0{,}41 mc) a=g=9,8a = g = 9{,}8 m/s², hướng thẳng đứng xuống dưới

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.