Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 47 SGK Vật lí 10

Bài 11. Thực hành: Đo gia tốc rơi tự do   Đã kiểm

Đề bài

Thảo luận về phương án thí nghiệm dựa trên hoạt động sau: Thả trụ thép rơi qua cổng quang điện trên máng đứng và trả lời câu hỏi.

a) Xác định gia tốc rơi tự do của trụ thép theo công thức nào?

b) Để xác định gia tốc rơi tự do của trụ thép cần đo các đại lượng nào?

c) Làm thế nào để trụ thép rơi qua cổng quang điện?

d) Cần đặt chế độ đo của đồng hồ ở vị trí nào để đo được đại lượng cần đo?

Lời giải

## a) Công thức xác định gia tốc rơi tự do

Trụ thép được nam châm điện giữ đứng yên ở đầu máng, khi thả ra nó rơi tự do không vận tốc đầu (v0=0v_0 = 0) theo phương thẳng đứng. Quãng đường rơi ss (từ vị trí thả đến cổng quang điện) liên hệ với thời gian rơi tt bởi:

s=12gt2s = \dfrac{1}{2}gt^2

Suy ra gia tốc rơi tự do:

g=2st2g = \dfrac{2s}{t^2}

trong đó ss là quãng đường trụ thép rơi được, tt là thời gian rơi tương ứng.

##

b) Các đại lượng cần đo

Theo công thức g=2st2g = \dfrac{2s}{t^2}, cần đo hai đại lượng:

- Quãng đường rơi ss từ vị trí thả (mép dưới nam châm) đến cổng quang điện — đo bằng thước gắn trên máng.
- Thời gian rơi tt ứng với quãng đường đó — đo bằng đồng hồ đo thời gian hiện số nối với cổng quang điện.

##

c) Cách để trụ thép rơi qua cổng quang điện

- Điều chỉnh máng đỡ ở vị trí thẳng đứng (dùng dây dọi và các vít chỉnh chân đế) để trụ thép rơi dọc máng và lọt qua khe của cổng quang điện.
- Dùng nam châm điện đặt ở đầu trên của máng để hút giữ trụ thép đứng yên. Khi ngắt điện cho nam châm, trụ thép được nhả ra, rơi tự do thẳng đứng và đi qua cổng quang điện phía dưới, chắn chùm tia của cổng.

##

d) Chế độ đo của đồng hồ

Cần đo khoảng thời gian từ lúc ngắt điện nam châm (trụ bắt đầu rơi) đến lúc trụ thép chắn cổng quang điện, nên đặt công tắc chọn chế độ của đồng hồ đo thời gian hiện số ở vị trí A ↔ B: đồng hồ bắt đầu đếm khi ngắt điện nam châm và dừng khi trụ thép chắn chùm tia ở cổng quang điện, cho đúng thời gian rơi tt ứng với quãng đường ss.

Đáp số

g=2st2g = \dfrac{2s}{t^2}Quãng đường rơi ss và thời gian rơi ttChỉnh máng thẳng đứng; dùng nam châm điện giữ rồi ngắt điện để nhả trụ thép cho rơi qua cổng quang điệnChế độ A ↔ B

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.