Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Hoạt động trang 12 SGK Vật lí 10

Bài 2. Các quy tắc an toàn trong phòng thực hành Vật lí   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy quan sát hai thiết bị chuyển đổi điện áp, tham khảo kí hiệu ở Bảng 2.1 và thảo luận để trả lời các câu hỏi sau:

1. Chức năng của hai thiết bị là gì? Chúng giống và khác nhau như thế nào?

2. Bộ chuyển đổi điện áp (Hình 2.1b) sử dụng hiệu điện thế đầu vào bao nhiêu?

3. Các hiệu điện thế đầu ra như thế nào?

4. Những nguy cơ nào có thể gây mất an toàn hoặc hỏng các thiết bị khi sử dụng thiết bị chuyển đổi điện áp này?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 12 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 2.1 gồm hai loại thiết bị cung cấp nguồn điện.

a) Máy biến áp (máy biến thế): hộp chữ nhật có mặt trước ghi "AC - DC POWER SUPPLY 3...24V", một núm xoay chọn các mức điện áp đầu ra 3, 6, 9, 12, 18, 24 V, một màn hình hiển thị số, và các cọc lấy điện ra được chia thành hai cặp: cặp AC (xoay chiều) và cặp DC (một chiều).

b) Bộ chuyển đổi điện áp (adapter): khối màu đen có nhãn thông số ghi "AC/AC ADAPTER 562 791", MODEL: WJG-Y481201670A, INPUT: 220-240V AC 50/60Hz, OUTPUT: 12V AC 1670mA, EFFICIENCY LEVEL: V, kèm các kí hiệu CE, emc, thùng rác gạch chéo của hãng LD DIDACTIC GmbH.

Lời giải

1) Chức năng của hai thiết bị — giống và khác nhau

- Cả hai (Hình 2.1a và 2.1b) đều là thiết bị cung cấp nguồn điện cho thí nghiệm, có chức năng biến đổi (hạ) điện áp từ nguồn điện lưới 220 V220\text{ V} xuống các mức điện áp nhỏ, an toàn hơn để dùng cho các dụng cụ trong phòng thực hành.
- Giống nhau: đều lấy điện từ mạng điện xoay chiều 220 V220\text{ V} và hạ xuống điện áp thấp hơn ở đầu ra; đều hoạt động dựa trên nguyên tắc của máy biến áp.
- Khác nhau:
- Hình 2.1a (*máy biến áp / nguồn AC – DC*): điều chỉnh được nhiều mức điện áp đầu ra nhờ núm xoay (3,6,9,12,18,24 V3, 6, 9, 12, 18, 24\text{ V}), cung cấp cả dòng xoay chiều (AC) và dòng một chiều (DC), có màn hình hiển thị giá trị.
- Hình 2.1b (*bộ chuyển đổi điện áp – adapter*): chỉ cho một mức điện áp cố định, chỉ dòng xoay chiều (AC), không điều chỉnh được và không có màn hình hiển thị.

2) Hiệu điện thế đầu vào của Hình 2.1b

Đọc trên nhãn: INPUT: 220–240 V220\text{–}240\text{ V} AC, 50/60 Hz50/60\text{ Hz}.
→ Thiết bị sử dụng điện áp đầu vào là điện xoay chiều 220–240 V220\text{–}240\text{ V} (lấy trực tiếp từ mạng điện lưới).

3) Các hiệu điện thế đầu ra

- Hình 2.1a: đầu ra thay đổi được theo núm xoay, gồm các mức 3,6,9,12,18,24 V3, 6, 9, 12, 18, 24\text{ V}, có cả cặp cọc AC và cặp cọc DC.
- Hình 2.1b: đầu ra cố định OUTPUT: 12 V12\text{ V} AC, cường độ dòng tối đa 1670 mA=1,67 A1670\text{ mA} = 1,67\text{ A}.

4) Những nguy cơ gây mất an toàn hoặc hỏng thiết bị

- Cắm nhầm vào nguồn có điện áp không phù hợp (ví dụ cấp 220 V220\text{ V} vào ổ/đầu chỉ chịu điện áp thấp, hoặc ngược lại) → hỏng thiết bị.
- Chọn mức điện áp đầu ra quá cao so với dụng cụ thí nghiệm → cháy, hỏng dụng cụ.
- Nhầm lẫn giữa cọc lấy điện xoay chiều (AC) và một chiều (DC) → dụng cụ hoạt động sai hoặc hư hỏng.
- Đoản mạch (chập) hai cực đầu ra, hoặc dùng quá dòng định mức (>1,67 A>1,67\text{ A}) → thiết bị nóng lên, có thể cháy nổ.
- Tay ướt, thiết bị bị ẩm, dây dẫn bị hở → nguy cơ điện giật, nhất là ở phía đầu vào mang điện 220 V220\text{ V}.
- Để thiết bị gần nguồn nhiệt, che kín làm không thoát nhiệt → quá nóng, hỏng linh kiện.

Đáp số

Đều là thiết bị hạ áp cấp nguồn thí nghiệm; a) điều chỉnh nhiều mức, có cả AC và DC; b) một mức cố định, chỉ AC220–240 V AC, 50/60 Hza) 3, 6, 9, 12, 18, 24 V (AC và DC); b) cố định 12 V AC – 1,67 ASai điện áp vào/ra, nhầm AC–DC, đoản mạch/quá tải, điện giật, quá nhiệt

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.