Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi 3 trang 44 SGK Vật lí 10

Bài 10. Sự rơi tự do   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong TN 3, trọng lượng bi sắt lớn hơn bi thuỷ tinh, tại sao hai viên bi rơi nhanh như nhau?

Lời giải

Phân tích hiện tượng

Trong thí nghiệm, hai viên bi được thả rơi gần như cùng lúc và chạm đất cùng lúc, tức là chúng rơi nhanh như nhau, mặc dù trọng lượng của bi sắt lớn hơn trọng lượng của bi thuỷ tinh.

Giải thích

a) Khi thả rơi, mỗi viên bi chịu tác dụng của trọng lực chính bằng trọng lượng của nó:

P=m gP = m\,g

Bi sắt có khối lượng mm lớn hơn nên trọng lượng P=mgP = mg cũng lớn hơn bi thuỷ tinh.

b) Tuy nhiên, gia tốc rơi của mỗi viên bi được xác định bởi trọng lực chia cho chính khối lượng của nó:

a=Pm=m gm=ga = \dfrac{P}{m} = \dfrac{m\,g}{m} = g

Khối lượng mm ở tử số và mẫu số triệt tiêu nhau, nên gia tốc rơi không phụ thuộc vào khối lượng (và trọng lượng) của vật. Viên bi sắt nặng hơn thì chịu lực hút lớn hơn, nhưng đồng thời quán tính (khối lượng) của nó cũng lớn hơn đúng bằng tỉ lệ đó, nên gia tốc thu được vẫn như nhau.

c) Trong thí nghiệm này sức cản của không khí lên hai viên bi là không đáng kể, nên có thể coi cả hai viên đều rơi tự do với cùng một gia tốc a=g≈9,8 m/s2a = g \approx 9,8\ \text{m/s}^2. Xuất phát cùng độ cao, cùng vận tốc đầu bằng 0 và cùng gia tốc gg nên hai viên bi rơi nhanh như nhau và chạm đất cùng lúc.

Kết luận: Mọi vật rơi tự do (bỏ qua sức cản không khí) đều rơi với cùng gia tốc gg, không phụ thuộc trọng lượng; vì thế bi sắt và bi thuỷ tinh rơi nhanh như nhau.

Đáp số

Vì gia tốc rơi tự do a=Pm=ga=\dfrac{P}{m}=g như nhau với mọi vật (không phụ thuộc trọng lượng) khi bỏ qua sức cản không khí, nên hai viên bi rơi nhanh như nhau.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.