Giải Câu hỏi trang 38 SGK Vật lí 10
Đề bài
Hãy chứng tỏ khi cùng chiều với () thì chuyển động là nhanh dần, khi ngược chiều với () thì chuyển động là chậm dần.
Lời giải
Thiết lập bài toán.
Xét một vật chuyển động thẳng. Ta chọn một chiều dương cho trục toạ độ, khi đó vận tốc và gia tốc là các giá trị đại số (có dấu). Tốc độ của vật chính là độ lớn của vận tốc, tức là . Chuyển động là nhanh dần khi tốc độ tăng dần theo thời gian, và chậm dần khi tốc độ giảm dần theo thời gian.
Theo định nghĩa, gia tốc cho biết độ biến thiên của vận tốc trong một đơn vị thời gian:
Vì khoảng thời gian , nên dấu của (độ biến thiên vận tốc) luôn cùng dấu với gia tốc .
a) Trường hợp cùng chiều với (tức ): chuyển động nhanh dần.
Khi thì và cùng dấu. Ta chọn chiều dương là chiều của , khi đó và kéo theo .
Vì nên , nghĩa là vận tốc tăng dần. Do đang dương và tăng thêm nên tốc độ cũng tăng dần.
Tốc độ tăng dần vật chuyển động nhanh dần (đpcm).
b) Trường hợp ngược chiều với (tức ): chuyển động chậm dần.
Khi thì và trái dấu. Vẫn chọn chiều dương là chiều của , khi đó và kéo theo .
Vì nên , nghĩa là vận tốc giảm dần. Do đang dương mà giảm dần nên tốc độ cũng giảm dần (vật đi chậm lại).
Tốc độ giảm dần vật chuyển động chậm dần (đpcm).
Kết luận. Dấu của tích quyết định tính chất chuyển động: (gia tốc cùng chiều vận tốc) thì tốc độ tăng — chuyển động nhanh dần; (gia tốc ngược chiều vận tốc) thì tốc độ giảm — chuyển động chậm dần.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.