Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Mở đầu trang 34 SGK Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển - thời gian   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nhớ lại kiến thức đã học về đồ thị của chuyển động trong môn Khoa học tự nhiên 7 để phát hiện ra tính chất của các chuyển động thẳng có đồ thị mô tả ở những hình sau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 34 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bốn đồ thị độ dịch chuyển s theo thời gian t (trục tung s, trục trục hoành t, gốc O):
- Hình a) Một đường thẳng đi lên xuất phát từ gốc O, s tăng đều theo t.
- Hình b) Một đường nằm ngang song song với trục t ở một giá trị s dương không đổi (s không đổi theo t).
- Hình c) Hai đường thẳng cùng xuất phát từ gốc O: đường (1) dốc đứng (s tăng nhanh), đường (2) thoải hơn (s tăng chậm).
- Hình d) Hai đường thẳng cắt nhau: đường (1) xuất phát từ một giá trị s dương trên trục tung và đi xuống (s giảm theo t), đường (2) xuất phát từ gốc O đi lên (s tăng theo t); hai đường cắt nhau tại một điểm.

Lời giải

Độ dốc của đồ thị độ dịch chuyển – thời gian (s−ts - t) cho biết vận tốc của chuyển động: đồ thị là đường thẳng thì vật chuyển động thẳng đều, đồ thị càng dốc thì vận tốc càng lớn; đồ thị nằm ngang thì vật đứng yên (không dịch chuyển).

a) Đồ thị là một đường thẳng đi lên xuất phát từ gốc OO, độ dịch chuyển ss tăng đều theo thời gian tt. Độ dốc không đổi và khác 0 nên vật chuyển động thẳng đều theo một chiều (chiều dương), với vận tốc không đổi v=ΔsΔt=hằng số>0v = \dfrac{\Delta s}{\Delta t} = \text{hằng số} > 0.

b) Đồ thị là một đường nằm ngang song song với trục tt, độ dịch chuyển ss có giá trị dương không đổi theo thời gian. Độ dốc bằng 0 nên v=0v = 0: vật đứng yên (ở cách gốc một khoảng ss không đổi, không dịch chuyển).

c) Hai đồ thị đều là đường thẳng xuất phát từ gốc OO nên cả hai vật đều chuyển động thẳng đều cùng chiều dương. Đường (1) dốc hơn đường (2) nên độ dốc lớn hơn, tức vận tốc lớn hơn: v1>v2v_1 > v_2. Vật (1) chuyển động nhanh hơn vật (2).

d) Cả hai đồ thị đều là đường thẳng nên hai vật đều chuyển động thẳng đều. Đường (1) xuất phát từ một giá trị ss dương và đi xuống (ss giảm theo tt): vật (1) chuyển động thẳng đều theo chiều âm (đi ngược về phía gốc OO), vận tốc v1<0v_1 < 0. Đường (2) xuất phát từ gốc OO đi lên (ss tăng theo tt): vật (2) chuyển động thẳng đều theo chiều dương, vận tốc v2>0v_2 > 0. Tại điểm hai đồ thị cắt nhau, hai vật có cùng độ dịch chuyển ở cùng một thời điểm, tức hai vật gặp nhau (ở cùng một vị trí) tại thời điểm đó.

Đáp số

a) Chuyển động thẳng đều theo chiều dương, vận tốc không đổi v>0v > 0b) Vật đứng yên, v=0v = 0c) Cả hai chuyển động thẳng đều cùng chiều; v1>v2v_1 > v_2 (vật 1 nhanh hơn vật 2)d) Vật 1 chuyển động thẳng đều theo chiều âm (v1<0v_1 < 0), vật 2 theo chiều dương (v2>0v_2 > 0); hai vật gặp nhau tại điểm hai đồ thị cắt nhau

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.