Sách giáo khoa Vật lí 10

Giải Câu hỏi trang 30 SGK Vật lí 10

Bài 6. Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động   Đã kiểm chéo

Đề bài

Sử dụng đồng hồ đo thời gian hiện số và cổng quang điện để đo tốc độ chuyển động có ưu điểm, nhược điểm gì?

Lời giải

Nguyên tắc đo: Dùng đồng hồ đo thời gian hiện số kết hợp với cổng quang điện để đo thời gian vật đi qua một đoạn đường (hoặc thời gian chắn sáng của tấm cản), từ đó tính tốc độ theo công thức v=stv = \dfrac{s}{t}.

a) Ưu điểm

- Đo thời gian tự động, chính xác cao: đồng hồ hiện số hiển thị đến 0,001 s0,001\ \text{s} (mili giây), sai số đọc rất nhỏ.
- Khắc phục được sai số chủ quan: thời điểm bắt đầu và kết thúc đo được kích hoạt tự động bởi tia sáng ở cổng quang điện, không phụ thuộc phản xạ bấm – nhả của người đo như khi dùng đồng hồ bấm giây thông thường.
- Phép đo được lặp lại dễ dàng và cho kết quả ổn định, thuận tiện cho việc lấy giá trị trung bình.

b) Nhược điểm

- Thiết bị phức tạp, giá thành cao hơn so với đồng hồ bấm giây thông thường; cần nguồn điện và phải lắp đặt, căn chỉnh cổng quang điện đúng vị trí.
- Chỉ đo được ở những vị trí có đặt cổng quang điện (đo rời rạc tại một số điểm cố định), không theo dõi liên tục được chuyển động trên cả quãng đường.
- Kết quả còn phụ thuộc vào việc xác định đúng kích thước tấm cản sáng và khoảng cách giữa hai cổng; nếu lắp đặt không chuẩn hoặc tia sáng bị che chắn không đúng sẽ gây sai số.

Đáp số

Ưu điểm: đo thời gian tự động, chính xác cao (đến 0,001 s), loại bỏ sai số chủ quan khi bấm giờNhược điểm: thiết bị đắt, phức tạp; chỉ đo được tại vị trí đặt cổng quang điện; phụ thuộc lắp đặt và kích thước tấm cản

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.